Баш бит

Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Википедия — һәр кем бушлай ҡуллана алған ирекле онлайн энциклопедия.
Уны төҙөүҙә теләге һәм һәләте булған һәр кеше ҡатнаша ала.
Әлеге ваҡытта башҡорт телендә 41 109 мәҡәлә бар.
Олимпия викимарафоны мәҡәләһе
Норвегия кёрлингсыһы

Кёрлинг (ингл. curling) — боҙ майҙансығында команда менән уйналыусы спорт уйыны. Ике командала ҡатнашыусылар сиратлап махсус гранит снарядтарҙы (таштарҙы) сәп («йорт») йүнәлешендә боҙҙан шыуҙырып бар көсөнә ташлай. Һәр командала дүрт уйынсы.

Кёрлинг XVI быуат башында Шотландияла барлыҡҡа килә. Был спорт уйынының электән булыуын Данблейндағы ҡороған быуа төбөнән табылған кёрлинг спорт снаряды (ташы) раҫлай, уның өҫтөнә етештереү ваҡыты («1511 йыл») яҙылған. Кёрлинг тураһында тәүге тапҡыр Шотландияның Пейсль аббатлығының 1541 йыл менән билдәләнелгән урта быуат монастырь китаптарында иҫкә алына. Питер Брейгелдең туңған күл өҫтөндәге боҙҙа кёрлингҡа оҡшаш айсшток уйынын уйнаусы нидерланд крәҫтиәндәрен һүрәтләгән ике картинаһы ла шул осорға (1565 йыл) ҡарай. XVI быуатта Шотландия һәм Нидерланд араһында сауҙа һәм мәҙәни бәйләнештәр бик көслө булған, континенталь Европала кёрлингтың ғына түгел, ә гольфтың да киң таралыуы быға дәлил.

дауамы…

Үҙгәртеү

Һайланған мәҡәлә
MED-emblem.jpg

Медицина — диагностика, дауалау терапияһы, ауырыуҙарҙы профилактикалау, сәләмәтлекте һаҡлау һәм нығытыу, кешенең хеҙмәткә яраҡлылығын, ғүмерен оҙайтыу, шулай уҡ физик, психик сирҙәр ваҡытында хәлде еңеләйтеү маҡсаты берләштергән фәнни белем һәм практик саралар системаһы. «Медицина» һүҙе латин теленән — дауалау сәнғәте.

Хәҙерге заманда медицинаны билдәләү өсөн иң ҙур символик мәғәнәнең дүрт варианты бар.

Медицинаның тышҡы символдарының береһе 6 мөйөшлө йондоҙ. Боронғораҡ медицина символы булып Асклепия таяғы тора. Ул бөйөк дауалаусыныҡы була. Өсөнсө киң билдәле символ — Халыҡ-ара Ҡыҙыл тәре хәрәкәте. Эмблемаһы — Ҡыҙыл тәре һәм ярым ай. Дүртенсе символ — тәрилкә тирәләй уралған йылан. Ул дауалауҙа йылан ағыуы ҡулланған Әбүғәлисина һәм тәрилкә, йылан менән кәүҙәләндерелгән боронғо грек һаулыҡ аллаһы Гигиея менән бәйле.

Башта ауырыу, кешегә дошман булған тышҡы йән эйәһе нисектер кеше тәненә үтеп инеп, ауыртыныу булдыра, тип ҡаралған. Шулай итеп, шул дәүерҙәге кешенең тирә-яҡ донъяның асылын һәм закондарын белмәүе, тәбиғәт алдындағы көсһөҙлөгө кеше организмына эйәләшкән ҡара көстәр тураһындағы ялған куҙаллауҙарҙың һәм уларҙы дауалау буйынса төрлө магик алымдарҙың (сихыр, өшкөрөү, доға һ. б.) барлыҡҡа килеүенә сәбәпсе булған.

Кешенең барлыҡҡа килеүенең тәүге этаптарында им-томсолоҡ һәм шаманлыҡ үҫеше үҙенән-үҙе дауалау төшөнсәһен барлыҡҡа килтергән. Үҫешкән боронғо дәүләттәрҙә медицина ҙур уңышҡа ирешә. Боронғо грек врачы Гиппократтың, Рим тәбиғәт фәндәре белгесе Клавдий Галендың, Александрия врачы Герофилдың һәм Эрасистраттың хеҙмәттәрен бөгөнгә еткергән тарихи документтар бар.

...дауамы

Исемлек (99) | Үҙгәртеү

Яҡшы мәҡәлә
Cançons per la mainada, Guimerà-Mas Serracant.jpg

Катала́н теле йәиһә вале́нсия теле  — роман төркөмөнә ингән тел. Андорра Кенәзлегенең рәсми теле, шулай уҡ Испаниялағы бер нисә автономиялы берлектә (Каталонияла, Балеар утрауҙарында, Валенсияла) испан теле менән бер рәттән, Италиялағы Сардиния утрауында урынлашҡан Альгеро ҡалаһында итальян теле менән бер рәттән рәсми тел булып тора. Шулай уҡ Испаниялағы Арагон һәм Мурси́а автономиялы берлектәрендә һәм Франциялағы Руссильон (Roussillon, шулай уҡ Төньяҡ Каталония) тарихи өлкәһендә (йәғни хәҙерге Pyrénées-Orientales департаментында) киң ҡулланыла. Каталан теле IX быуатта Реконкиста ағымы осоронда үҙаллы тел булып формалашҡан, тип иҫәпләнә. Ошо ваҡытта каталан теленең беренсе тарихи ҡомартҡылары барлыҡҡа килә. Тел Пиреней ярымутрауында ябайлаштырылған халыҡ-латин теле нигеҙендә барлыҡҡа килә. Урта быуаттың аҙағында каталан теле әҙәби тел статусын ала һәм бик абруйлы була. XV быуатҡа тиклем шиғриәт өсөн окситан теле ҡулланылһа, каталан теле өсөн фәлсәфә һәм фән өлкәһе асыла.

1469 йылда, Фердинанд II Изабелла I менән никахлашҡас, каталон дворяндары испан теленә күсә башлай. Был каталан телен ҡулланыу даирәһен тарайта һәм беҙҙең көндәргә тиклем диглоссияға (ике теллелек формаһына) килтерә.

Испан мираҫы өсөн һуғышта каталондар Габсбург династияһы яғында һуғыша. Был XVIII быуатта, Бурбон династияһы хакимлыҡ иткән осорҙа, телгә ҡаршы репрессив сәйәсәткә сәбәпсе була.


↪ д а у а м ы…

Исемлек (94) | Үҙгәртеү

Сифатлы мәҡәлә, исемлектәр, порталдар

Һуңғы сифатлы мәҡәлә: Шәйхулов Алмас Ғәлимйән улы.

Һуңғы һайланған портал: Башҡортостан ауылдары.

Сифатлы мәҡәләләр (11) | Исемлектәр һәм порталдар (0, 1) | Үҙгәртеү

Аҙна рәсеме
Sueleymanname nahcevan.jpg
1554 йылда Күркәм Сөләймәндең ғосман ғәскәре менән Нахчиванға юлланғанын һүрәтләгән миниатюра.

Үҙгәртеү | Архив | Тәҡдим

Бөгөн: 17 ғинуар

Christmas bell icon.png Байрамдар

Sciences de la terre.svg Халыҡ-ара байрамдар
Crystal locale.png Милли байрамдар
Social sciences.svg Һөнәри байрамдар

♦ Кисәге: 16 ғинуар ♦ Иртәгә: 18 ғинуарБарлыҡ көндәр

17 ғинуар юбилярҙары *

♦ Кисәге: 16 ғинуар ♦ Иртәгә: 18 ғинуарБарлыҡ көндәр
* Башҡортостан Республикаһының милли архивы мәғлүмәте буйынса

Ҡыҙыҡ мәғлүмәт
Вики-өлөсәйҙәр Василий Блаженный сиркәүе янында
Бөрө ҡалаһының гербы

Үҙгәртеү | Архив | Тәҡдим

Яңы мәҡәлә

Мәҡәлә оҫтаһы | Тиҙ башланғыс

Өмә
    * Һайланған мәҡәләләргә кандидаттар | Яҡшы мәҡәләгә кандидаттар

Үҙгәртеү | Архив | Тәҡдим

The article is a derivative under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License. A link to the original article can be found here and attribution parties here. By using this site, you agree to the Terms of Use. Gpedia Ⓡ is a registered trademark of the Cyberajah Pty Ltd.