Gpedia:Etalage

Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Overzicht beheerpagina's
Fairytale bookmark golden.svg  Etalage-navigatie


1rightarrow.png WP:E
Fairytale bookmark golden.svg
In de etalage staat een selectie van artikelen die gebruikers van Gpedia bijzonder waarderen en die aan bepaalde standaarden voldoen. Deze artikelen zijn erg uitgebreid en vaak zijn ze geëvalueerd in de review. De artikelen in de etalage zijn beoordeeld als informatief, objectief en inhoudelijk correct, en ze bevatten indien mogelijk de meest recente gegevens. Er staan op dit moment 364 artikelen in de etalage, op een totaal van 1.984.174 artikelen op Gpedia. Dat betekent dat één op 5.451 artikelen in deze lijst staat. Zie voor meer statistieken de statistiekenpagina.

Voor wie zelf een Etalage-artikel wil proberen te schrijven, kan het nuttig zijn om De Zes Stappen te volgen. Voor het verbeteren van je artikel is het raadzaam de tips voor het schrijven van een goed artikel te lezen en te kijken of het artikel voldoet aan de criteria voor een etalageartikel. Op deze pagina kunnen artikelen worden aangemeld voor opname in of verwijdering uit de Etalage en wordt over deze artikelen gestemd.

Calendar-blank.png

DEC
01

Nieuwe artikelen in de Etalage

Lithuanian state in 13-15th centuries.png

Het groothertogdom Litouwen (Groothertogdom van Litouwen, Roes en Samogitië; Roetheens: Великое князство Литовское, Руское, Жомойтское и иных, Velikoje Knjaztvo Litovskoje, Roeskoje, Zjomojtskoje i inych; Litouws: Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė; Pools: Wielkie Księstwo Litewskie) was een Oost-Europese staat die ontstond in de 13e eeuw en bestaan heeft tot de 18e eeuw.

Het groothertogdom ontstond in de 13e eeuw om de dreiging van de Duitse Orde het hoofd te kunnen bieden en had in Mindaugas zijn eerste vorst. Mindaugas liet zich in 1253 dopen en verkreeg daardoor de koningstitel van paus Innocentius IV. Na de moord op Mindaugas kwamen er weer heidense vorsten op de troon van Litouwen. Dit veranderde toen groothertog Jogaila koning van Polen kon worden en zich daarvoor bekeerde. Twee eeuwen lang regeerde zijn dynastie over Polen en Litouwen en in deze tijd raakten de twee staten steeds meer met elkaar vervlochten. In deze periode kon het groothertogdom zijn eigen identiteit behouden. In een reeks van verdragen raakten beide staten nog nauwer met elkaar verwant, met als uiteindelijke hoogtepunt de Unie van Lublin, waar het Pools-Litouwse Gemenebest werd gevestigd. De aanhoudende oorlogen met andere Oostzeemachten en met het Tsaardom Rusland verzwakten het Gemenebest in de 17e en 18e eeuw ernstig. Rusland wist veel grondgebied af te snoepen, waardoor het groothertogdom aan macht en invloed verloor. In 1795 kwam met de Derde Poolse Deling een definitief einde aan het rijk.

Het groothertogdom omvatte in de 15e eeuw – de periode van zijn grootste uitbreiding – het grondgebied van het huidige Litouwen, Wit-Rusland, Oekraïne, Transnistrië en delen van Polen en Rusland. Het was toen een multi-etnische staat en de grootste staat van Europa. Het groothertogdom was nauwer verwant aan West-Europa dan aan Rusland. Zo werd in Litouwen het Latijns schrift gebruikt in plaats van het Cyrillisch en vertoonden de politieke instituties gelijkenissen met die in West-Europa.

Artikel lezen
Fairytale bookmark golden.svg 4 november
Simon Carmiggelt (1973).jpg

Simon Johannes Carmiggelt (Den Haag, 7 oktober 1913Amsterdam, 30 november 1987) was een Nederlands journalist, schrijver en dichter. Onder het pseudoniem Kronkel publiceerde hij bijna veertig jaar vrijwel dagelijks een cursiefje in dagblad Het Parool, waarvan de selectie in jaarlijkse bundels en zijn voordracht voor de televisie hem een grote populariteit opleverden. Cabaretteksten schreef hij voor onder meer Wim Kan en Wim Sonneveld, waaronder Sonnevelds conférences Croquetten en De jongens. In 1961 werd Carmiggelt de Constantijn Huygens-prijs toegekend en in 1977 de P.C. Hooft-prijs voor het jaar 1974.

Carmiggelt leerde zich in zijn geboortestad Den Haag het journalistenvak aan. Eind 1931 werd hij aangenomen bij de Haagse editie van Het Volk. Naast toneelrecensies en verslagen van kleine rechtszaken schreef hij vanaf 1936 de rubriek Kleinigheden, de voorloper van de Kronkels. Hij versloeg de bijeenkomsten van de NSB, omdat de krant de ware aard ervan wilde tonen. Op 6 september 1939 trouwde hij met Tiny de Goey, zwanger van dochter Marianne. In 1940, vlak voor het uitbreken van de oorlog, verscheen zijn eerste boek, Vijftig dwaasheden, een selectie uit Kleinigheden. Vanaf juli 1940 bepaalde de bezetter de koers van de krant en namen Carmiggelt en zijn broer Jan ontslag. Nog hetzelfde jaar werd hij persagent van het Residentie Tooneel. In juli 1941 accepteerde hij zijn ontslag als enige medewerker die weigerde de Ariërverklaring te tekenen. Hij schreef de detectiveroman Johan Justus Jacob om een uitgeverij te helpen waar joden werkten die elders ontslagen waren. Verder hield hij zich met allerlei baantjes in leven.

In de loop der jaren ontwikkelde Carmiggelt zich als prozaïst; volgens criticus Kees Fens gaf hij in zijn beste werk de schijnbaar eenvoudige verhaaltjes een geraffineerde constructie en afgewogen formuleringen mee. Het is aan het mededogen en inlevingsvermogen van de auteur te danken dat het contrast tussen ideaal en werkelijkheid waarmee zijn personages zich geconfronteerd zien, verhalen opleverde die in al hun treurigheid vaak – met name in de middenperiode van zijn oeuvre – 'verscheurend humoristisch' zijn. Carmiggelts meesterschap over de taal bleef gedurende zijn hele loopbaan groeien, hij had steeds minder woorden nodig om almaar meer te suggereren. De stad Amsterdam is de onuitgesproken, impliciete achtergrond van veel van zijn werk. Volgens zijn biografen Sylvia Witteman en Thomas van den Bergh produceerde Carmiggelt 'de meest gelezen en meest gewaardeerde column uit de Nederlandse dagbladhistorie.'

Artikel lezen
Fairytale bookmark golden.svg 15 november
Jan de Baen 002.jpg

Hiëronymus van Beverningh (Gouda, 25 april 1614Warmond, 30 oktober 1690) was een Gouds regent, diplomaat en thesaurier-generaal van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden in de Gouden Eeuw.

Van Beverningh groeide op in Gouda en studeerde aan de Universiteit Leiden. Hij nam als Statenlid deel aan de Eerste Grote Vergadering van de Staten-Generaal en was een naaste medestander van Johan de Witt in het Eerste Stadhouderloze Tijdperk. Tijdens het rampjaar 1672 was hij als gedeputeerde van de Staten-Generaal met stadhouder Willem III betrokken bij de verdediging van de Republiek.

De Staten-Generaal benoemden Van Beverningh herhaaldelijk tot gezant om de Republiek te vertegenwoordigen bij vredesonderhandelingen. In deze functie was hij onder meer betrokken bij de vredesverdragen die een einde maakten aan de Eerste en Tweede Engels-Nederlandse Oorlog, en de Hollandse Oorlog. De Gouwenaar werkte eveneens aan de totstandkoming van de Akte van Seclusie in 1654, het Partagetraktaat van 1661 en de Spaans-Nederlandse Alliantie van 1671. Tijdens deze diplomatieke missies had hij veelal een leidende rol en onderhield hij de correspondentie met de Staten-Generaal en de raadpensionaris van Holland. Diverse keren sprak hij direct met de staatshoofden van Engeland, Spanje en Frankrijk.

Van Beverningh bracht veel tijd door op zijn buitenplaats Lockhorst (of Oud Teylingen), waar hij een tuin met uitheemse planten verzorgde. Hij was daarnaast als curator betrokken bij de Universiteit Leiden. Hiëronymus van Beverningh overleed op 30 oktober 1690, op 76-jarige leeftijd. Hij werd begraven in een grafkapel in de Sint-Janskerk in zijn geboorteplaats Gouda.

Artikel lezen
Fairytale bookmark golden.svg 4 november
Ptolemy urania.jpg

Oud-Griekse astronomie was de astronomie in het oude Griekenland en de hellenistische wereld. Zij was met name in de archaïsche en klassieke periodes (800 - 300 v.Chr.) van speculatieve, natuurfilosofische aard, maar in de hellenistische periode (300 - 30 v.Chr.) ging men meer observeren, meten en berekenen, waarbij nieuwe hulpmiddelen zoals het armillarium ontwikkeld werden. Astronomie werd gebruikt voor praktische doeleinden zoals het bepalen van kalenderdata, maar bleef vooral een abstracte bezigheid. Grieken verbonden astronomie met filosofie, astrologie, geografie en geometrie, en ontwikkelden theorieën over de aarde, planeten en sterren die uniek waren. Men bepaalde bijvoorbeeld de bolvorm van de aarde, berekende haar omtrek en ontwikkelde heliocentrische modellen. In de Romeinse tijd (30 v.Chr. - 300 n.Chr.) kwam er een eind aan de nieuwe ontwikkelingen. De werken van onderzoekers zoals Aristoteles en Claudius Ptolemaeus waren tot en met de vroegmoderne tijd van invloed op de westerse astronomie.

Artikel lezen
Fairytale bookmark golden.svg 15 november
Purple geography icon.svg
Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen (→ naar het artikel)

Natuur en landschap: Kilimanjaro (berg) - Mount Pinatubo - Yosemite National Park

Landen en deelstaten: Californië - Filipijnen - Koninkrijk der Nederlanden - Sao Tomé en Principe

Steden en gemeenten: Alpine County - Barcelona (Spanje) - Den Helder - Eindhoven - Gouda - Haarlem - New York (stad) - Philadelphia (Pennsylvania) - Praag - Tongeren (stad) - Veldhoven - Zonhoven

Verkeer en vervoer: Amsterdamse tram - Beurtvaart - Maasboulevard (Maastricht) - Metro van Berlijn - Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen - Willemsplein (Arnhem)

P biology.png
Kikkers (→ naar het artikel)

Algemeen: Evolutie (biologie) - Geschiedenis van de evolutietheorie

Planten: Krappa - Nepenthes - Suikerbiet

Schimmels: Ascomyceten

Ongewervelden: Beerdiertjes - Bidsprinkhanen - Bochelcicaden - Coloradokever - Dagpauwoog - Doodshoofdvlinder - Fluweelwormen - Gaasvliegen - Geelgerande watertor - Gehakkelde aurelia - Grote spinnende watertor - Hommels - Kameelhalsvliegen - Meikever - Mierenleeuwen - Monarchvlinder - Oeverloopkevers - Oorwormen - Rechtvleugeligen - Schietmotten - Spinnen (dieren) - Spinnendoders - Teken (dieren) - Trekvlinder - Vliegend hert - Vlinders - Zeekomkommers - Zeekomma's - Zeesterren - Zijdevlinder

Amfibieën: Boomkikker - Kikkers - Olm (salamander) - Ribbensalamander - Vuursalamander

Reptielen: Adder - Brughagedissen - Citipati - Gekko's - Hagedissen - Hazelworm - Ichthyosauria - Kameleons - Karetschildpad - Komodovaraan - Kortstaartkameleons - Krokodilachtigen - Lederschildpad - Plesiosauria - Pterosauriërs - Ringnekslang - Ringslangplatstaart - Schildpadden - Sierschildpad - Slangen - Soepschildpad - Tchoiria - Turfanosuchus - Tyrannosaurus

Vogels: Boerenzwaluw - Dodo - IJsvogel - Kelenken - Roodkopgier - Zwarte specht

Zoogdieren: Apomys gracilirostris - Bultrug - Haas (dier) - Hipposideros diadema - Reuzenotter - Rhynchocyon udzungwensis - Springspitsmuizen - Vari - Vogelbekdier - Zeekoeien - Zoogdieren

P history.png
Titanic (→ naar het artikel)

Geschiedenis naar plaats: Geschiedenis van Georgië - Geschiedenis van Gouda - Geschiedenis van Lieshout - Geschiedenis van Tegelen - Geschiedenis van Woerden

Prehistorie: Broch - Ötzi

Oudheid: Ahmose I - Etrusken - Indusbeschaving

Klassieke oudheid: Aspasia - Augustus (keizer) - Caligula - Carthago - Constantijn de Grote - Filistijnen - Gupta's - Iulia Agrippina minor - Kanaal van Corbulo - Livia Drusilla II - Krijgsolifant - Legio X Fretensis - Romeins legionair - Marcus Vipsanius Agrippa - Lucius Vitellius (gouverneur van Syria)

Middeleeuwen: Æthelflæd - Byzantijnse Rijk - Eleonora van Aquitanië - Italiaanse renaissance - Marco Polo - Mongoolse Rijk - Pape Jan - Hertogdom Saksen (1485–1547) - Timoer Lenk - Vikingschip

Jan Ligthart (→ naar het artikel)

Vroegmoderne tijd: Admiraliteit van Friesland - Beleg van Breda (1624–1625) - Beleg van Deventer (1578) - Beleg van Groenlo (1627) - Beleg van 's-Hertogenbosch - Beleg van Oostende - Hiëronymus van Beverningh - Christoffel Columbus - Gouden Eeuw (Nederland) - Groothertogdom Litouwen - Habsburgse monarchie - Frederik de Houtman - Maritieme geschiedenis van Nederland - Nieuw-Amsterdam (Nieuw-Nederland) - Frederik Hendrik van Oranje - Lodewijk XIV van Frankrijk - Maurits van Oranje - Pruisen - Madame Roland - Michiel de Ruyter - Slag bij Nieuwpoort - Tachtigjarige Oorlog - Tien jaren (Tachtigjarige Oorlog)

Moderne tijd: Beleg van Delfzijl (1813-1814) - Belgische Revolutie - Lodewijk Napoleon - Californische goldrush - Maria Aletta Hulshoff - James Lick - Neutraal Moresnet - Orde van de Unie - Ranavalona I van Madagaskar - Gustave Rolin-Jaequemyns - Zuid-Afrikaansche Republiek

1900-heden: Agfacommando - Aliyah Bet - Bijlmerramp - De Draad - Duitse aanval op Nederland in 1940 - Howard Hughes - Kilroy was here - Moskouse Processen - Operatie Overlord - Titanic (schip, 1912) - Slag om de Ardennen

P social sciences.png
Lambiek (→ naar het artikel)

Demografie: Hongaarse minderheid in Roemenië - Malagassiërs - Ojibweg

Economie: Édouard Empain - Kredietcrisis - Sterkte-zwakteanalyse

Eten en drinken: Lambiek (bier)

Kleding: Beha - Marinière

Vlag van Australië (→ naar het artikel)

Onderwijs: Jan Ligthart

Politiek: Sergej Kirov - Joseph Luns - James Madison - Manuel Quezon - Russisch-Oekraïens gasconflict 2006 - Verenigde Naties - Vlag van Australië

Recht: Adoptie - Smaad (Nederland)

Vrije tijd: Bonsai - Breien (textiel)

P art.png
Stendhal (→ naar het artikel)

Architectuur: Chicago Board of Trade Building - Dom van Utrecht - Hilton Chicago - Kruisherenklooster (Maastricht) - One World Trade Center - Slot Loevestein - Jan Wils (architect)

Beeldende kunst: Karel Appel - Chinese schilderkunst - Theo van Doesburg - Impressionisme - Hubert Minnebo - Henry Moore - Nederlandse schilderkunst in de Gouden Eeuw - Giovanni Battista Piranesi - Rhinocerus - Romantiek (schilderkunst) - Nikè van Samothrake - Gustaaf Sorel

Computerspellen: Anno 1503: The New World - New Super Mario Bros. - The Legend of Zelda: Ocarina of Time

Literatuur: Adam in ballingschap - Amerikaanse literatuur - Simon CarmiggeltGeoffrey Chaucer - Decamerone - Ellesmere Chaucer-manuscript - Gothic novel - Ernest Hemingway - Franz Kafka - Hubert Lampo - Les Très Riches Heures du duc de Berry - Lucifer (toneelstuk) - Madame de Staël - Stendhal - Surinaamse literatuur - The Canterbury Tales - Hendrik IV (toneelstuk) - The Prelude - Voynichmanuscript

Bette Davis (→ naar het artikel)

Film: Bette Davis - Film noir - De krab met de gulden scharen (film) - Mary Pickford - Mr. Smith Goes to Washington - Peter Lorre - Star Trek

Fotografie: Straatfotografie

Muziek: Beiaard - Jazz in België - Muziek in de Oudheid - Weihnachtsoratorium - The Resistance Tour - Jacques Brel - The Cats - Crosby, Stills & Nash (& Young) - John Entwistle - Linkin Park - Neutral Milk Hotel - Rage Against the Machine - Pete Townshend - The Who - Stevie Wonder

Mythologie: Hippogrief

Taal en schrift: Geschiedenis van de Nederlandse spelling - Interslavisch - Nederlands in Zuid-Afrika - Verfransing van Brussel - Verwantschap tussen Afrikaans en Nederlands

P religion.png

P philosophy.png

Romeinse religie (→ naar het artikel)

Esoterie: Corpus Hermeticum - Loge L'Union Provinciale - Nicolas Flamel - Westerse astrologie - Westerse esoterie

Filosofie: Alchemie - Henry David Thoreau - Heraclitus - Pherecydes van Syros - Timaeus (Plato) - Bernard Williams (filosoof)

Religie: Bernardus Alfrink - Aphrodite - Dalai lama - Heiligdom van de Grote Goden van Samothrake - Heiligdomsvaart van Maastricht - Jaime Sin - Lijkwade van Turijn - Meher Baba - Mythologie - Paus Benedictus XV - Paus Johannes Paulus I - Paus Julius II - Paus Pius IX - Paus Pius XI - Perkwunos - Pranayama - Romeinse religie - Zonnegroet

P sport.png
Johan Cruijff (→ naar het artikel)

Sporten: Formule 1 - Shorttrack (schaatsen) - Voetbal in Latijns-Amerika - Zweefvliegen

Sporters: Johan Cruijff - Josep Guardiola - Bok de Korver - Carl Lewis - Win Remmerswaal

Sportevenementen: Olympische Zomerspelen 1896

Sportteams: Chinees voetbalelftal - Fenerbahçe SK - Iers voetbalelftal - PSV (voetbalclub)

P physics.png
Mars (planeet) (→ naar het artikel)

Aardwetenschappen: Aardmagnetisch veld - Atlantisch orkaanseizoen 1911 - Eoceen - Geschiedenis van de Aarde - Krijt-Paleogeengrens - Nulmeridiaan - Ouderdom van de Aarde - Platentektoniek - Opwarming van de Aarde - Sedimentair gesteente - Zand

Astronomie: Aarde (planeet) - Mars (planeet) - Oud-Griekse astronomie - Titan (maan)

Oceanografie: Geschiedenis van de getijdentheorie - Getijde (waterbeweging)

Niels Stensen (→ naar het artikel)

Scheikunde en biochemie: Heterocyclische verbinding - Invar - Lithiumaluminiumhydride - Natuurproduct (scheikunde) - Nicotinamide-adenine-dinucleotide - Salpeterzuur - Tyrosine - Zwavelzuur

Techniek: Dynamisch positioneringssysteem - Enigma (codeermachine) - F-16 Fighting Falcon - Geschiedenis van de olietanker - Iowaklasse - Lou Ottens - Qanat - Rioolwaterzuiveringsinstallatie - George Washington (uitvinder)

Wiskunde en informatica: Geschiedenis van de wiskunde - Pi (wiskunde) - Prolog - Tweeplaatsige relatie

Wetenschappers: Christiaan Huygens - Franz Junghuhn - Hendrik Lorentz - Lise Meitner - Robert Oppenheimer

The article is a derivative under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License. A link to the original article can be found here and attribution parties here. By using this site, you agree to the Terms of Use. Gpedia Ⓡ is a registered trademark of the Cyberajah Pty Ltd.