Gpedia:Uitgelicht

Ga naar: navigatie, zoeken
Overzicht beheerpagina's
Overzicht navigatie

Elke dag van het jaar wordt op de hoofdpagina een lezenswaardig artikel uit de Nederlandstalige Gpedia samengevat onder de noemer uitgelicht. Hiertoe zijn 366 sjablonen beschikbaar. Na een jaar wordt de cyclus automatisch herhaald, voor zover tussentijds geen andere artikelen worden geselecteerd en samengevat. De uitgelichtjes zijn bedoeld om bezoekers via deze manier naar artikelen te laten navigeren.

Op Gpedia:Uitgelicht/Richtlijnen staat een voorstel voor richtlijnen voor de uit te lichten artikelen.

  • Het artikel wordt om 24.00 uur 's nachts (MET/MEZT, dus Belgische/Nederlandse tijd) automatisch vervangen, indien de pagina Sjabloon:Uitgelicht_<dag>_<maand> bestaat.
  • Elke maand heeft een eigen subpagina met een overzicht van de uitgelichte artikelen uit die maand. Dit maakt het ook eenvoudig om een artikel van de dag aan te maken en/of te bewerken.
  • Uitgelichtjes van vóór 8 september 2005 kun je hier terugvinden.
  • Hieronder staat een overzicht van alle maanden en van de 10 voorbije en 10 toekomstige artikelen.

PS. Als de wijzigingen van de sjablonen niet meteen zichtbaar zijn op deze pagina: ververs pagina


Uitgelicht (maand):
januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december


20 augustus

De Spieghel Historiael van Jacob van Maerlant

De Nederlanden in de Middeleeuwen

De geschiedenis van de Nederlanden in de Middeleeuwen heeft betrekking op de gebieden die tegenwoordig Nederland, België en Luxemburg vormen. Verder valt hieronder ook de geschiedenis van de gebieden die tegenwoordig deel uitmaken van de Franse Republiek of Duitsland, maar gedurende de Middeleeuwen deel waren van Nederlandse staatkundige verbanden. Het gaat dus met name om de landen ten noorden van de Somme in het zuiden en ten westen van de Eems in het oosten. Al deze gebieden werden wel aangeduid als de Lage Landen of nog tot de 18e eeuw als Vlaanderen en pas vanaf de 15e eeuw ook wel als de Nederlanden, die echter gedurende de Middeleeuwen nog geen staatkundige eenheid waren. (Lees verder)

 
Voorbije 10 dagen Komende 10 dagen
19 augustus

Beeld van Imperator Caesar Augustus

Imperator Caesar Augustus

Imperator Caesar Augustus (23 september 63 v.Chr. – 19 augustus 14 n.Chr.) was de eerste princeps (vergelijkbaar met "keizer") van Rome. Door steeds meer verschillende bevoegdheden van republikeinse magistraten naar zich toe te trekken, kreeg hij de feitelijke macht over Rome in handen. Deze achterneef en voornaamste erfgenaam van Julius Caesar won de machtsstrijd die volgde op de moord op Caesar in het jaar 44 v.Chr. Hij was in 31 v.Chr. de enige die ten slotte levend uit deze strijd kwam. Vanaf 27 v.Chr. zou hij als princeps (eerste burger) de teugels van het Romeinse Rijk in handen houden. Hij maakte een einde aan een eeuw van burgeroorlogen en stichtte in de daaropvolgende periode de Julisch-Claudische dynastie. (Lees verder)

21 augustus

Taal

Het begrip taal heeft in het algemeen betrekking op elke min of meer complexe vorm van communicatie in de vorm van tekens, die gezamenlijk een systeem vormen. De term kan daarbij betrekking hebben op het systeem als geheel waarvan de tekens de individuele bouwstenen vormen, of op slechts een of enkele van de tekens afzonderlijk.

Heel vaak wordt met taal ook meer specifiek het met behulp van het spraakkanaal voortgebrachte communicatiemiddel van de mens bedoeld, dat de vorm heeft van klanken (gesproken taal), naast de geschreven afspiegeling hiervan (geschreven taal). Een van de hoofdkenmerken van dit communicatiesysteem is dat het alleen door de mens kan worden voortgebracht en gebruikt en meestal ook alleen door de mens wordt begrepen. (Lees verder)

18 augustus

Wereldwijde verspreiding

Ziekte van Lyme

Lymeziekte, lymeborreliose of ziekte van Lyme is een infectieziekte die veroorzaakt wordt door bepaalde leden van het geslacht Borrelia: schroefvormige bacteriën (spirocheten) van drie tot acht micrometer lengte. Het is een vectorziekte die wordt overgedragen door de schapenteek Ixodes ricinus en de hertenteek Ixodes scapularis. De ziekte is vernoemd naar het dorpje Lyme in Connecticut, waar in 1975 een epidemie van deze ziekte uitbrak.

De ziekteverschijnselen en de mogelijke relatie met teken zijn al in 1764 in Schotland beschreven door de bioloog en predikant John Walker. Dat was ook de tijd dat veel mensen uit dat gebied wegtrokken naar Noord-Amerika, en het is niet uit te sluiten dat de bacterie toen met een van de emigranten is meegereisd. (Lees verder)

22 augustus

Vlag van het Rode Kruis

Rode Kruis

Het Rode Kruis is een wereldwijde hulpverleningsorganisatie, waarvan de activiteiten op zeven beginselen (menselijkheid, neutraliteit, onpartijdigheid, onafhankelijkheid, vrijwilligheid, eenheid en universaliteit) berusten. De beweging ontstond na de Eerste Conventie van Genève, een verdrag dat op 22 augustus 1864 werd aangenomen door de vertegenwoordigers van zestien Europese landen. Het Rode Kruis (en zijn pendanten: de Rode Halve Maan en het Rode Kristal) is een embleem dat volgens de Geneefse Conventies aan humanitaire en medische voertuigen alsmede gebouwen bescherming biedt tegen militaire aanvallen. (Lees verder)

17 augustus

Groene zeeschildpad

Schildpadden

Schildpadden (Testudines) zijn een orde van reptielen waarvan alle soorten gekenmerkt worden door een stevig en vaak bolvormig schild.

Schildpadden kunnen sterk verschillen in grootte, kleuren en levenswijze maar zijn gemakkelijk te onderscheiden van alle andere reptielen door het uitwendige schild. Alle schildpadden hebben een benig schild aan zowel de buikzijde (plastron) als de rugzijde (carapax), in tegenstelling tot alle andere moderne reptielen zoals krokodilachtigen, hagedissen en slangen. Het schild is meestal voorzien van een tweede pantser, het hoornschild. Het rugschild is met het buikpantser verbonden door een benen brug aan weerszijden van het lichaam.

Schildpadden planten zich meestal jaarlijks voort en zijn zonder uitzondering eierleggend. (Lees verder)

23 augustus

Rijksuniversiteit Groningen

Rijksuniversiteit Groningen

De Rijksuniversiteit Groningen werd opgericht in 1614. De officiële opening vond plaats op 23 augustus 1614. De universiteit startte met vier faculteiten: Protestantse godgeleerdheid, Rechten, Geneeskunde en Filosofie. Het wapen van de universiteit, in 1615 vastgesteld, bestaat uit het wapenschild van het gewest Stad en Lande van Groningen met daarop een opengeslagen boek met de tekst Verbum Domini lucerna pedibus nostris (in afgekorte vorm): "Het woord van de Heer is een lamp voor onze voeten". Tegenwoordig hanteert de universiteit in de praktijk het motto: "Werken aan de grenzen van het weten". (Lees verder)

16 augustus

Afbeelding

Sovjet-Unie

De Sovjet-Unie, voluit de Unie van Socialistische Sovjetrepublieken, was een communistische staat in Eurazië. Het was een eenpartijstaat die vanaf de oprichting in 1922 tot het uiteenvallen in 1991 werd geregeerd door de Communistische Partij. Hoewel de Sovjet-Unie officieel een unie van 15 subnationale sovjetrepublieken was, waren de overheid en economie sterk gecentraliseerd. (Lees verder)

24 augustus

Vesuvius

Vesuvius

De Vesuvius is een vulkaan in het zuiden van Italië bij de Golf van Napels. De vulkaan is 1200 meter hoog en heeft een doorsnede van 8 kilometer. De Vesuvius is een samengestelde vulkaan, dat wil zeggen dat hij bestaat uit afwisselende lagen van as en lava.
De vulkaan is in het verleden ettelijke malen uitgebarsten, maar de eruptie in de nacht van van 24 op 25 augustus van het jaar 79, waarbij de Romeinse steden Pompeï, Herculaneum en Stabiae volledig onder een aslaag bedekt werden, is zeer bekend, voornamelijk door de geschriften van Gaius Plinius Caecilius Secundus minor. (Lees verder)

15 augustus

De dom van Keulen

Dom van Keulen

De dom van Keulen (Dom St. Peter und Maria) is een gotische kathedraal in het centrum van de Duitse stad Keulen. Het is de grootste kathedraal in Duitsland en tevens een van de grootste in heel Europa. De dom is gebouwd in de vorm van een kruiskerk en is inclusief het schip en de torens 144,58 meter lang en 86,25 meter breed. De twee torens (beide 509 treden) zijn ruim 157 meter hoog.

De bouw begon op 15 augustus 1248 en duurde 632 jaar, waardoor de dom uiteindelijk in neogotische stijl werd voltooid. (Lees verder)

25 augustus

Septemberdagen 1830

Belgische Revolutie

De Belgische Revolutie is de burgerlijke revolutie in 1830 tegen koning Willem I der Nederlanden die tot de onafhankelijkheid van België heeft geleid. De Belgische situatie was in die zin bijzonder dat de toenmalige grootmachten Frankrijk, de Duitse staten en het Verenigd Koninkrijk een bufferzone wilden creëren en België recent hadden toegewezen aan Nederland. Het Nederlandse bestuur was dus opgelegd, zonder inspraak van de bevolking zelf.

Een opvoering van de opera De Stomme van Portici (La Muette de Portici) van Daniel Auber op 25 augustus 1830 in Brussel was de aanleiding tot georganiseerde rellen van Fransgezinde separatisten, gevolgd door volksrumoer, dat door de burgerij met een inderhaast gevormde Burgerwacht in bedwang werd gehouden. (Lees verder)

14 augustus

De Amsterdam ArenA

Amsterdam ArenA

De Amsterdam ArenA is een multifunctioneel stadion aan de noordwest-kant van de ArenA Boulevard, nabij Station Amsterdam Bijlmer ArenA. Het is met 53.052 zitplaatsen het grootste stadion van Nederland. Het valt vergeleken met andere voetbalstadions niet op door de lengte en breedte maar vooral door de hoogte. Sinds 14 augustus 1996 is het de thuisbasis van de voetbalclub AFC Ajax. Ook de american footballers van Amsterdam Admirals speelden er hun thuiswedstrijden.

Met een helling van 37 graden zijn de tribunes van de Arena de op drie na steilste van Europa. (Lees verder)

26 augustus

De Triglav

Triglav

De Triglav is met zijn hoogte van 2864 meter de hoogste berg van Slovenië. De berg ligt in het noordwesten van Slovenië, in de Julische Alpen. De Triglav (Sloveens voor driekoppige) heeft drie toppen, die geacht worden te verwijzen naar het verleden, het heden en de toekomst. De berg is een nationaal symbool in Slovenië en is dan ook verwerkt in het Sloveense wapen en de Sloveense vlag. De Triglav werd op 26 augustus 1778 voor het eerst beklommen. (Lees verder)

13 augustus

Fidel Castro

Fidel Castro

Fidel Castro (Birán, 13 augustus 1926 – Havana, 25 november 2016) was tot 2008 de president en de belangrijkste leider (Líder Máximo) van Cuba. Vanaf de Cubaanse Revolutie van 1958-1959, waarin de toenmalige pro-Amerikaanse dictatuur van Fulgencio Batista werd omvergeworpen, was hij in dat land aan de macht. Castro werd geboren op een suikerplantage in de provincie Oriente als derde kind van Ángel Castro y Argiz en Lina Ruz González. Hij had twee broers, Ramón en Raúl, en drie zusters, Angela, Juanita en Emma.

Nadat Castro een zware operatie had ondergaan nam zijn broer Raúl Castro op 31 juli 2006 de macht over. (Lees verder)

27 augustus

Anton Geesink

Anton Geesink

Anton Geesink (1934–2010) was een Nederlandse judoka en sportbestuurder. In 1949 nam hij voor het eerst deel aan de Nederlandse Kampioenschappen. Hij trainde meermaals in Japan en werd Nederlands, Europees, wereld- en Olympisch kampioen. Hierna bleef hij aan judo verbonden als leraar en schrijver van lesmateriaal. Vanaf 1987 was hij lid van het IOC. (Lees verder)

12 augustus

Uitzicht op Orania

Orania

Orania is een Zuid-Afrikaans dorp dat in de droge Karoo langs de Oranjerivier in de Noord-Kaap gelegen is. Het dorp wordt door de regionale weg R369 in tweeën gedeeld. Orania ligt halverwege tussen Kaapstad en Pretoria.

Het doel van het dorp is een centrum voor het Afrikaans en de Afrikaner-identiteit te scheppen door de taal en cultuur in leven te houden. Iedereen die zichzelf als een Afrikaner definieert en zich identificeert met de Afrikaner etniciteit mag in Orania wonen. (Lees verder)

28 augustus

Een waarschuwingsbord dat aangeeft dat winkels in deze winkelstraat met DNA-spray zijn uitgerust

DNA-spray

DNA-spray is een onschadelijke, kleurloze vloeistof waarin synthetisch DNA (SDNA) is verwerkt. Het wordt ingezet als overvalpreventie, waarbij personen door middel van een "DNA-douche" al dan niet merkbaar besproeid worden (het kan in combinatie met een mistgenerator om het zicht te belemmeren), en zo op het eerste oog onzichtbaar gemarkeerd worden. De markering is zeer moeilijk te verwijderen. (Lees verder)

11 augustus

Syntaxis

Syntaxis (van het Oudgriekse συν- syn-, "samen", en τάξις táxis, "regeling"), ook vaak zinsleer genoemd, is een deelgebied binnen de theoretische taalkunde dat in ruime zin de studie omvat van alles wat met de opbouw en structuur van zinsdelen en zinnen te maken heeft, ofwel van de zinsbouw. Het begrip syntaxis wordt ook wel gelijkgesteld aan zinsbouw. (Lees verder)

29 augustus

Tomatina in 2006

Tomatina

La Tomatina is een feest dat jaarlijks in het dorpje Buñol in de Spaanse provincie Valencia gevierd wordt. Het is een tomatengevecht – vandaar de naam – op de laatste woensdag van augustus. Dit evenement trekt altijd veel toeristen. Na de San Fermínfeesten en de bijbehorende stierenrennen in Pamplona en de Semana Santa in Sevilla is het een van de populairste feesten van Spanje. (Lees verder)

10 augustus

De Vasa

Vasa

De Vasa is het enige overgebleven zeventiende-eeuwse schip ter wereld. Het Zweedse oorlogsschip, in opdracht van koning Gustaaf II Adolf Wasa door de Nederlandse scheepsbouwer Henrik Hybertsson ontworpen, zonk op 10 augustus 1628 in de haven van Stockholm. Doordat het schip topzwaar was, maakte het door een windvlaag slagzij en stroomde water de geschutspoorten binnen. In 1961 werd de Vasa met een ingewikkelde operatie geborgen, en na een lang conservatieproces is het schip nu te bezichtigen in het Vasamuseum te Stockholm. (Lees verder)

30 augustus

Warmte-opname van de Golfstroom

Zeestromen

Zeestromen zijn continue bewegingen van het oceaanwater, voor het grootste deel veroorzaakt door de energie van de zon. Deze stromen vormen een complex en veranderlijk verschijnsel. Binnen de oceanen bevinden zich hoofdcirculaties die bestaan uit meerdere stromen. De hoofdcirculaties staan met elkaar in verbinding met een wereldwijde transportband, de thermohaliene circulatie. Dit is een combinatie van zeestromingen aan de oppervlakte en onderzeese stromingen die opwellen en diepwater vormen; het geheel verzorgt daarmee met de algemene circulatie het warmtetransport over de aarde. (Lees verder)

Alle dagen

januari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
februari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29
maart 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
april 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
mei 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
juni 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
juli 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
augustus 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
september 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
oktober 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
november 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
december 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31

Zie ook

The article is a derivative under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License. A link to the original article can be found here and attribution parties here. By using this site, you agree to the Terms of Use. Gpedia Ⓡ is a registered trademark of the Cyberajah Pty Ltd.