Łyżwiarstwo figurowe

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Łyżwiarstwo figurowe
Ilustracja
Główna organizacja Międzynarodowa Unia Łyżwiarska (ISU)
Charakterystyka
Rodzaj sportu Sport łyżwiarski
Popularność
Dyscyplina olimpijska od 1908 r.. do dziś

Łyżwiarstwo figurowezimowa dyscyplina sportu, polegająca na jeździe na łyżwach figurowych indywidualnie, w parach bądź w zespołach (tzw. formacjach). Łyżwiarstwo figurowe jest jedną z dyscyplin zimowych igrzysk olimpijskich od 1908 r. Do konkurencji olimpijskich należy jazda indywidualna kobiet i mężczyzn, pary sportowe i taneczne, zaś od 2014 r. rozgrywane są zawody drużynowe. Do konkurencji nieolimpijskich należy łyżwiarstwo synchroniczne. Od kategorii młodzieżowych do seniorskich, łyżwiarze figurowi przedstawiają dwa programy (krótki – 3 min i dowolny – 4 min) oraz w zależności od konkurencji wykonują dodatkowe elementy: skoki, piruety, kroki, spirale oraz podnoszenia.

Jest to sport podobny do gimnastyki artystycznej, więc wymaga również zdolności tanecznych, poczucia rytmu, dobrej giętkości ciała oraz koordynacji ruchów, dlatego łyżwiarze figurowi trenują też balet i gimnastykę.

Łyżwiarze figurowi rywalizują na różnych poziomach od początkujących do poziomu olimpijskiego na zawodach lokalnych, regionalnych, krajowych i międzynarodowych. Główną organizacją regulującą międzynarodowe zasady oceny i zawody łyżwiarstwa figurowego jest Międzynarodowa Unia Łyżwiarska (ang. International Skating Union – ISU), która została założona w 1892 r. W Polsce od 1921 r. działa Polski Związek Łyżwiarstwa Figurowego (PZŁF).

Łyżwiarstwo figurowe jest również związane z show-biznesem. Główne zawody kończą się na ogół galami pokazowymi (ang. exhibition gala)[1], w których najlepsi łyżwiarze z każdej konkurencji wykonują programy pozakonkursowe. Wielu łyżwiarzy zarówno w czasie sezonu jak i poza nim występuje w rewiach łyżwiarskich.

Łyżwy figurowe

Budowa łyżwy figurowej:
1 - czubek; 2 - krawędź zewnętrzna; 3 - krawędź wewnętrzna; F - przód; B - tył; L - lewa; R - prawa

Łyżwy przeznaczone do jazdy figurowej są najwyższe i najcięższe ze wszystkich rodzajów łyżew[2]. Ma to zapewnić ochronę dla kostki przy wykonywaniu skomplikowanych skoków i ewolucji. Płoza jest delikatnie zaokrąglona, szeroka, z rowkiem pośrodku, zakończona z przodu ząbkami (czubkiem), wykorzystywanymi w niektórych skokach i elementach krokowych. Płoza ma wyraźne dwie krawędzie: wewnętrzną (ang. inside edge) i zewnętrzną (ang. outside edge). Sędziowie wolą, aby łyżwiarze jeździli na jednej krawędzi ostrza, a nie na obu jednocześnie, co jest określane jako płaska krawędź (ang. flat edge). Podczas obrotów łyżwiarze używają tzw. „idealnego punktu” ostrza (ang. sweet spot), formalnie nazywanego rockerem, który jest najbardziej zaokrągloną częścią ostrza, tuż za czubkiem i blisko środka płozy. Łyżwy używane przez solistów i pary sportowe mają zestaw dużych, postrzępionych zębów na czubku ostrza (ang. toe pick). Ząbki na czubku ostrza są używane głównie do startu podczas skoków. Łyżwy do tańca na lodzie i jazdy synchronicznej są o ok. 2 centymetrów krótsze, a najniższy ząbek na czubku jest mniejszy, co ma ułatwić lepsze czucie krawędzi.

Konkurencje

Obecnie na zawodach rozgrywane są następujące konkurencje:

Kategorie wiekowe

Istnieje kilka podziałów – zależnie od kraju i zawodów – łyżwiarzy ze względu na ich wiek i umiejętności. Najczęściej i najszerzej spotykany jest podział na:

  • seniorów
  • juniorów
  • juniorów młodszych / novice
  • młodziki (klasa złota, klasa srebrna, klasa brązowa i klasa wstępna).

W Polsce spotyka się czasami również kategorie:

  • Młodzieżowców (wymagania techniczne, jak dla Seniorów, ale z górnym ograniczeniem wiekowym – zwykle 18 lat) oraz
  • Juniora Młodszego A i B (wymagania techniczne, odpowiednio, jak dla Juniorów i Juniorów Młodszych, z innymi wymaganiami wiekowymi).
dzieci na treningu
mała dziewczynka na treningu

Inne funkcjonujące kategorie:

  • Senior
  • Junior
  • Novice
  • (Pre-Novice)
  • Intermediate
  • (Pre-Intermediate)
  • Juvenile
  • Pre-Juvenile
  • Preliminary
  • Pre-Preliminary
  • Senior
  • Junior
  • Novice
  • Gold
  • Pre-Gold
  • Silver
  • Pre-Silver
  • Bronze
  • Pre-Bronze
  • Preliminary
  • Senior
  • Junior
  • Novice
  • Debs
  • Springs
  • Cubs
  • Chicks

Adult Skating

W USA, Kanadzie i krajach Europy Zachodniej dynamicznie rozwijająca się kategorią startową jest adult skating, w ramach której w profesjonalnie organizowanych przez ISU zawodach krajowych i międzynarodowych, we wszystkich konkurencjach łyżwiarskich, startują osoby uprawiające łyżwiarstwo rekreacyjnie. Dominuje w tej kategorii młodzież, zwłaszcza panie, ale nie brak i ludzi starszych. W roku 2003 zawodnik amerykański jako pierwszy w tej kategorii wykonał skok potrójny – toeloopa. W Niemczech rozgrywane są co roku zawody międzynarodowe dla dorosłych łyżwiarzy amatorów.

W marcu 2010, w ramach Pucharu Łodzi, odbyły się pierwsze krajowe zawody łyżwiarzy amatorów w Polsce.

Zawodników dzieli się na grupy wiekowe, a w ramach nich, na umiejętnościowe:

  • Adult Pre-Bronze
  • Adult Bronze
  • Adult Silver
  • Adult Gold
  • Masters Novice
  • Masters Junior
  • Masters Senior

Sędziowanie

Według stanu na sezon 2014/2015 równolegle funkcjonują dwa systemy oceniania – system szóstkowy (potocznie zw. starym systemem) oraz Code of Points (system nowy, cały czas ulepszany, wprowadzony po zamieszaniu z ocenianiem na Igrzyskach w Salt Lake City).

System szóstkowy

W starym systemie oceniania każdy z dziewięciu sędziów (w konkurencji tańców obowiązkowych par tanecznych sześciu) przyznawał dwie oceny w rozpiętości od 0,0 do 6,0 (np. 4,6 albo 5,9). W pierwszej nocie oceniano wartość techniczną programu, w drugiej wrażenie artystyczne; bardzo często druga ocena była wyższa od pierwszej. Jeżeli dany zawodnik otrzyma niższą ocenę pierwszą, a wyższą drugą (np. 5,7 i 5,8, a ich konkurenci 5,8 i 5,7) to wygrywa u danego sędziego, gdyż decydującą była ocena za wrażenie artystyczne. Wystawiając oceny sędziowie porównywali zawodników względem siebie i ustawiali na określonym miejscu (np. zawodnik mógł wygrać dany program gdy przez pięciu sędziów został on oceniony na 1 miejscu, a przez czterech na 2). System ten opierał się na zasadzie odejmowania punktów za błędy. Po obejrzeniu programu każdy sędzia decydował jaką ocenę przyznałby, gdyby program został wykonany bezbłędnie, a następnie dokonywał odjęć. Za programy wykonane na najwyższym poziomie mogła być przyznana tzw. „ocena marzeń” 6.0 (szóstka). Po zakończeniu kolejnych konkurencji zawodnikom przypisywano punkty ułamkowe wedle zajętych miejsc, co wynikało z ważności programów (np. program dowolny był ważniejszy od krótkiego dlatego stanowił 60% oceny łącznej (końcowej) a program krótki 40% dlatego pierwszy zawodnik po programie krótkim dostawał 0,4 pkt, następni 0,8, 1,2, 1,6; pierwszy po programie dowolnym 0,6 kolejni 1,2, 1,8, 2,4 – średnia ważona). Po podsumowaniu wyników w ocenie łącznej lepszy był zawodnik z mniejszą ilością punktów ułamkowych. System ten opierał się na bardzo subiektywnych ocenach sędziowskich, co najlepiej można było zauważyć przy ocenianiu sportowców z własnego kraju.

Code of Points

Potocznie zwany nowym systemem, został wprowadzony w 2002, po aferze z sędziowaniem na Igrzyskach Olimpijskich w Salt Lake City. Przez pierwszy sezon stosowany na próbę podczas zawodów z serii Grand Prix. Od sezonu 2004/2005 wykorzystywany podczas Mistrzostw Europy, Mistrzostw Świata i Mistrzostw Czterech Kontynentów oraz na większości mniejszych imprez międzynarodowych i zawodach krajowych.

W systemie tym zawodnicy mają ściśle określoną liczbę i rodzaj elementów, jakie muszą wykonać. Każdy element ma swoją wartość bazową. Sędzia główny i kontroler techniczny po występie nazywają poszczególne wykonane elementy i określają stopień trudności niektórych z nich, a sędziowie oceny oceniają jakość ich wykonania poprzez pozostawienie wartości bazowej, bądź dodanie/odjęcie od 1 do 3 punktów. Do każdej noty sędziów oceny (od –3 do 3) przypisana jest wartość określona w tabeli wartości (ang. Scale of Values, SoV). Notę za każdy element wylicza się poprzez odrzucenie ocen skrajnych, podstawienie wartości z tabeli SoV pod pozostałe noty i wyliczenie z nich średniej. Noty za każdy element techniczny są następnie sumowane. Do tak powstałej oceny za wartość techniczną (ang. Technical Element Score, TES), dochodzą tzw. komponenty, w ramach których oceniane są m.in. połączenia elementów, choreografia, interpretacja itp. Sędziowie wystawiają za nie od 0,25 do 10,00 punktów – z dokładnością do 0,25. Skrajne noty są odrzucane, a z pozostałych wylicza się średnią (dla każdego komponentu oddzielnie). W ten sposób powstałe noty, są mnożone przez konkretne mnożniki – zależnie od tego, czy był to program krótki, kwalifikacyjny, czy dowolny (taniec obowiązkowy, oryginalny lub dowolny). W ten sposób wylicza się notę za komponenty programu (ang. Program Components Score, PCS). Dodatkowo, zawodnik może stracić punkty za upadek (1,00 za każdy, a jeżeli upadek spowoduje przerwę w programie dłuższą niż 10 sekund to dodatkowo 1,00 za każde następne rozpoczęte 10 sekund), zbyt długi lub zbyt krótki program (1,00 za każde 5 sekund), niewłaściwy strój lub rekwizyt (1,00) oraz zakazane elementy (2,00 za każdy). Punkty te odejmowane są od sumy TES i PCS. W wyniku tych obliczeń powstaje nota łączna za program – segment (ang. Total Segment Scores, TSS).

Noty łączne ze wszystkich segmentów są sumowane i wygrywa osoba, która zdobyła najwyższą liczbę punktów. W przypadku remisu decyduje nota łączna za później rozegrany segment.

Ważniejsze zawody

Pierwsze zawody w łyżwiarstwie figurowym zorganizowano już w 1871 w Wiedniu. Zawody łyżwiarskie pojawiły się bardzo wcześnie na Igrzyskach Olimpijskich, a, co ciekawe, były to Letnie Igrzyska Olimpijskie w 1908 w Londynie. Rozdano wówczas medale w konkurencjach indywidualnych i par sportowych. Drugi raz łyżwiarstwo figurowe pojawiło się na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Antwerpii w 1920. Dopiero w 1924 zorganizowano pierwsze Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Chamonix, na których pojawiło się oczywiście łyżwiarstwo.

Jeszcze dłuższą tradycję mają mistrzostwa świata i mistrzostwa Europy w tej dyscyplinie. Mistrzostwa świata organizowane są: dla mężczyzn – od 1896, dla kobiet – od 1906, dla par sportowych – od 1908, a dla par tanecznych – od 1951. Natomiast mistrzostwa Europy organizowane są: dla mężczyzn – od 1891, dla kobiet i dla par sportowych – od 1930, a dla par tanecznych – od 1954.

Od sezonu 1998/1999 organizowany jest cykl imprez Grand Prix, podczas którego startują najlepsi zawodnicy. Cykl ten jest oddzielnie rozgrywany dla kategorii juniorów.

Mistrzostwa Polski rozgrywane są od 1922, kiedy to przyznano tytuły mistrzowskie w jeździe indywidualnej mężczyzn oraz w parach sportowych. Od 1930 rozgrywane są zawody w jeździe indywidualnej kobiet, a od 1956 – w parach tanecznych.

Linki zewnętrzne

Przypisy

The article is a derivative under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License. A link to the original article can be found here and attribution parties here. By using this site, you agree to the Terms of Use. Gpedia Ⓡ is a registered trademark of the Cyberajah Pty Ltd.