Arcybiskup

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Abp”. Zobacz też: ABP.
Herb arcybiskupa metropolity (wersja z paliuszem, na taśmie pod tarczą znajduje się dewiza)
Sutanna biskupa oraz arcybiskupa
Strój chórowy biskupa oraz arcybiskupa

Arcybiskup (gr. αρχή, arché – pierwszeństwo, gr. επίσκοπος, epískopos – nadzorca, biskup) – tytuł honorowy lub urząd nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezja), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa (ad personam).

Pierwotnie arcybiskup był biskupem ważnego miasta czy regionu, sprawując często pieczę duszpasterską nad całym krajem. Miał prawo przewodniczyć synodom podległych sobie biskupów, korygować ich prace, prowadzić wybory lub mianować i wyświęcać nowych biskupów w prowincji. W historii utworzyła się w ten sposób instytucja arcybiskupa metropolity.

Metropolitą prowincji rzymskiej jest papież.

Inne Kościoły

Oprócz Kościoła rzymskokatolickiego arcybiskupi istnieją także w Kościołach prawosławnym, luterańskim Szwecji, anglikańskim, Kościele starokatolickim Holandii.

W Kościołach Wschodnich metropolici mają znacznie więcej władzy: wpływ na wybór biskupów, tworzenie diecezji i inne, zachowują więc część pierwotnej struktury metropolitalnej (zob. arcybiskup większy).

Godności arcybiskupie

  • Metropolitabiskup stojący na czele metropolii, tj. stolicy prowincji kościelnej, obejmującej archidiecezję i diecezje (sufraganie), noszący paliusz (tylko na terenach, które mu podlegają – wyjątek stanowi papież, biskup Rzymu, który paliusz może nosić na całym świecie)
  • Arcybiskup sufragalny – arcybiskup stojący na czele archidiecezji, należącej do jakiejś metropolii, ale nią nie będąca (np. Archidiecezja Gaeta w metropolii Rzymu)
  • Arcybiskup rezydencjonalny – stoi na czele archidiecezji podlegającej bezpośrednio Stolicy Apostolskiej, jemu natomiast nie podlegają żadne sufraganie
  • Arcybiskup tytularnybiskup stojący na czele nieistniejącej obecnie diecezji (diecezja historyczna), pełniący najczęściej służbę w dyplomacji (nuncjusze apostolscy), w kurii rzymskiej lub wyróżniony (przez papieża) arcybiskup ad personam np. abp Hoser, biskup diecezji warszawsko-praskiej

Polscy arcybiskupi

Arcybiskupi katoliccy

  1. Mirosław Adamczyk – tytularny Otriculum, nuncjusz apostolski
  2. Stanisław Budzik – metropolita lubelski
  3. Wacław Depo – metropolita częstochowski
  4. Andrzej Dzięga – metropolita szczecińsko-kamieński
  5. Stanisław Dziwisz – senior krakowski, kardynał
  6. Stanisław Gądecki – metropolita poznański, przewodniczący KEP
  7. Sławoj Leszek Głódź – metropolita gdański
  8. Marian Gołębiewski – senior wrocławski
  9. Józef Górzyński – metropolita warmiński
  10. Zenon Grocholewski – prefekt senior Kongregacji ds. Edukacji Katolickiej, kardynał
  11. Henryk Gulbinowicz – senior wrocławski, kardynał
  12. Henryk Hoserad personam, senior warszawsko-praski
  13. Juliusz Janusz – tytularny Caprulae, nuncjusz apostolski
  14. Marian Jaworski – senior lwowski, kardynał
  15. Marek Jędraszewski – metropolita krakowski, wiceprzewodniczący KEP
  16. Andrzej Józwowicz – tytularny Lauriacum, nuncjusz apostolski
  17. Józef Kowalczyk – senior gnieźnieński, prymas senior
  18. Konrad Krajewskiad personam, jałmużnik papieski, kardynał
  19. Józef Kupny – metropolita wrocławski
  20. Jan Paweł Lengaad personam, senior karagandyjski
  21. Jan Martyniak – senior przemysko-warszawski
  22. Józef Michalik – senior przemyski
  23. Henryk Muszyński – senior gnieźnieński, prymas senior
  24. Alfons Nossolad personam, senior opolski
  25. Henryk Józef Nowacki – tytularny Blery, nuncjusz apostolski
  26. Edward Nowak – tytularny Luni, sekretarz senior Kongregacji ds. Świętych
  27. Stanisław Nowak – senior częstochowski
  28. Kazimierz Nycz – metropolita warszawski, kardynał
  29. Edward Ozorowski – senior białostocki
  30. Juliusz Paetz – senior poznański
  31. Jan Pawłowski – tytularny Sejn, nuncjusz apostolski
  32. Edmund Piszcz – senior warmiński
  33. Wojciech Polak – metropolita gnieźnieński, prymas Polski
  34. Eugeniusz Popowicz – metropolita przemysko-warszawski
  35. Bolesław Pylak – senior lubelski
  36. Grzegorz Ryś – metropolita łódzki
  37. Stanisław Ryłko – archiprezbiter bazyliki Matki Bożej Większej, kardynał
  38. Wiktor Skworc – metropolita katowicki
  39. Marek Solczyński – tytularny Cezarei Mauretańskiej, nuncjusz apostolski
  40. Waldemar Sommertag – tytularny Traiectum ad Mosamj, nuncjusz apostolski
  41. Adam Szal – metropolita przemyski
  42. Stanisław Szymecki – senior białostocki
  43. Szczepan Wesoły – tytularny Dragonary
  44. Stanisław Wielgus – tytularny Viminacium
  45. Tadeusz Wojda – metropolita białostocki
  46. Marek Zalewski – tytularny Africa, nuncjusz apostolski
  47. Wojciech Załuski – tytularny Diocleziany, nuncjusz apostolski
  48. Wojciech Ziemba – senior warmiński
  49. Damian Zimoń – senior katowicki
  50. Władysław Ziółek – senior łódzki

Arcybiskupi prawosławni

  1. Abel (Popławski) – ordynariusz lubelsko-chełmski
  2. Grzegorz (Charkiewicz) – bielski, wikariusz diecezji warszawsko-bielskiej
  3. Jakub (Kostiuczuk) – ordynariusz białostocko-gdański
  4. Jerzy (Pańkowski) – ordynariusz wrocławsko-szczeciński, prawosławny ordynariusz Wojska Polskiego
  5. Paisjusz (Martyniuk) – ordynariusz przemysko-gorlicki
  6. Sawa (Hrycuniak) – metropolita warszawski i całej Polski

Zobacz też

The article is a derivative under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License. A link to the original article can be found here and attribution parties here. By using this site, you agree to the Terms of Use. Gpedia Ⓡ is a registered trademark of the Cyberajah Pty Ltd.