Benin

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy współczesnego państwa. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
République du Bénin
Republika Beninu
Flaga Beninu
Herb Beninu
Flaga Beninu Herb Beninu
Dewiza: (fr.) Fraternité, Justice, Travail
(Braterstwo, Sprawiedliwość, Praca)
Hymn:
L’Aube Nouvelle
(Świt nowego dnia)
Położenie Beninu
Język urzędowy francuski
Stolica Porto-Novo[a]
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Patrice Talon
Szef rządu premier Lionel Zinsou
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
99. na świecie
112 620 km²
2000 km² (1,78%)
Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
82. na świecie
11 125 000[1]
98 osób/km²
PKB (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

9,24 mld[1] USD
830[1] USD[1]
PKB (PSN) (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

25,33 mld[1] dolarów międzynar.[1]
2277[1] dolarów międzynar.[1]
Jednostka monetarna frank CFA (XOF)
Niepodległość od Francji
1 sierpnia 1960
Strefa czasowa UTC +1
Kod ISO 3166 BJ
Domena internetowa .bj
Kod samochodowy DY
Kod samolotowy TY
Kod telefoniczny +229
Mapa Beninu

Benin (do 1975 pod nazwą Dahomej) – państwo w Afryce nad Zatoką Gwinejską. Graniczy z Burkina Faso, Nigrem, Nigerią i Togo, członek Unii Afrykańskiej i ECOWAS.

Historia

Począwszy od XIII wieku na tereny te zaczęły napływać ludy Adża. Założyli oni tu kilka państewek, pierwsze z nich pojawiły się na wybrzeżu. Były to Allada i Ouidah. W XV wieku obszar ten odkryli dla Europy Portugalczycy. Od XVII wieku na wybrzeżu faktorie i forty budowała Francja, Anglia i Niemcy. Państwa Adża utrzymywały z przybyszami kontakty handlowe, sprzedawały głównie niewolników. W drugiej połowie XVII wieku najważniejszą siłą polityczną w tym rejonie stał się Dahomej. W ciągu XVIII wieku Dahomej podporządkował sobie państewka ludu Adża i zmonopolizował handel z Europejczykami. Od połowy XIX wieku wskutek zakazu handlu niewolnikami zmianom uległa gospodarka Dahomeju. Niewolnicy zatrudnieni zostali na plantacjach władcy[2].

W 1851 roku Dahomej podpisał traktat handlowy z Francją. W 1890 roku w wyniku traktatu Dahomej oddał Kotonu i Porto-Novo pod francuski protektorat. Dahomej sprzeciwiał się dalszemu poszerzaniu wpływów Francji. Opór zakończył się karną ekspedycją Francji w 1892 roku. W 1894 roku Dahomej stał się kolonią, a w 1904 roku został przyłączony do Francuskiej Afryki Zachodniej. W trakcie kolonialnych rządów dobrze rozwinęło się szkolnictwo, w wyniku czego powstała dość liczna wykształcona elita. W 1915 i 1923 miały miejsce powstania antyfrancuskie. Po 1945 roku narastał ruch wyzwoleńczy. W 1957 roku Francja została zmuszona do dopuszczenia do udziału w rządzie przedstawicieli ludności tubylczej, a w 1958 uznała Dahomej za republikę autonomiczną w ramach Wspólnoty Francuskiej. Pełna niepodległość ogłoszona została w 1960 roku[2].

Pierwszym prezydentem republiki został Hubert Maga. W 1963 roku wojsko obaliło go w wyniku puczu. Przez kolejne dziewięć lat doszło do kilku następnych zamachów. W 1972 roku polityczny chaos zakończył przewrót majora Mathieu Kérékou. W 1974 roku ogłosił on obowiązywanie w kraju orientacji marksistowskiej a rok później zmienił nazwę kraju na Ludowa Republika Beninu. W republice ludowej pełnię władzy sprawowała Partia Ludowej Rewolucji, z Kérékou jako przewodniczącym. Nowy rząd znaczącą zreformował politykę gospodarczą i przeprowadził nacjonalizację najważniejszych przedsiębiorstw, szkolnictwa i banków. W 1980 roku Kérékou został prezydentem. W 1989 roku po wcześniejszych niepokojach społecznych i gospodarczych ruszył proces demokratyzacji. W 1990 roku wprowadzono system wielopartyjny, z nazwy państwa usunięto termin „Ludowa”. Pierwsze wolne wybory w 1991 roku wygrał opozycjonista Nicéphore Soglo. Nieudolna polityka gospodarcza Soglo doprowadziła do powrotu do władzy Kérékou. Były dyktator wygrał wybory prezydenckie w 1996 i 2001 roku. Wybory w 2006 i 2011 zwyciężył liberalny ekonomista Yayi Boni. Benin stanowi rzadki w Afryce przykład udanego przejścia do demokracji[2].

W 2016 roku w Beninie zniesiono karę śmierci za wszystkie przestępstwa[3].

Podział administracyjny

Kraj podzielony jest na 12 departamentów. Do 1999 było ich 6.

Geografia

 Osobny artykuł: Geografia Beninu.

Północną część kraju pokrywa sawanna z akacjami i baobabami, natomiast na wybrzeżu rosną namorzyny. Wewnątrz kraju występują lasy suche, okresowo zrzucające liście. Zdarzają się również enklawy wilgotnych, wiecznie zielonych lasów. Tutejsze parki narodowe, tj. Pendjari i W du Niger, rezerwaty dzikich zwierząt reprezentowane przez takie gatunki jak m.in. lamparty, antylopy, słonie, hieny i wiele gatunków małp, stanowią dużą atrakcję turystyczną.

Miasta

Poniższa tabela przedstawia największe miasta Beninu (ludność powyżej 50 tys. mieszkańców) według spisu ludności z 11 maja 2013 roku[4]:

L.p. Miasto Departament Liczba mieszkańców
(w 2013 roku)
1 Kotonu Littoral 679 012
2 Porto-Novo Ouémé 264 320
3 Parakou Borgou 255 478
4 Godomey Atlantique 253 262
5 Abomey-Calavi Atlantique 117 824
6 Djougou Donga 94 773
7 Bohicon Zou 93 744
8 Ekpé Ouémé 75 313
9 Abomey Zou 67 885
10 Nikki Borgou 66 109
11 Malanville Alibori 64 639
12 Kandi Alibori 56 043
13 Kérou Atacora 54 276
14 Natitingou Atacora 53 284

Gospodarka

 Osobny artykuł: Gospodarka Beninu.
 Osobny artykuł: Rolnictwo w Beninie.

Benin to kraj rolniczy z przewagą gospodarstw karłowatych. Uprawy dające produkty eksportowe – olej palmowy i kakao – prowadzi się w wilgotniejszej, gęściej zaludnionej części południowej państwa. Miasto Kotonu jest portem i ośrodkiem przemysłowym.

Transport

Sieć kolejowa Beninu

Infrastruktura kolejowa

Długość używanych linii kolejowych: 438 km o szerokości 1000 mm[5]

Otwarta sieć kolejowa Beninu składa się z dwóch tras:

Infrastruktura drogowa

  • Drogi utwardzone: 1400 km[5]
  • Drogi nieutwardzone: 14 600 km[5]

Przez teren Benin przebiega planowana Trans–West African Coastal Highway[6]. W momencie ukończenia budowy wszystkich mostów zapewni ona połączenie utwardzoną drogą państw ECOWAS.

Mapa lokalizacyjna Beninu
Kotonu
Kotonu
Geographylogo.svg
Porty lotnicze w Beninie

Kultura

Paolo Valente, Opowieści szeptane przez wiatr, [1], Wydawnictwo WAM, Kraków 2008

Święta państwowe

Święta państwowe
Data Polska nazwa Oryginalna nazwa
1 stycznia Nowy Rok
10 stycznia Dzień Suwerenności Państwowej
2 lutego Eid-ul-Adha
12 kwietnia Poniedziałek Wielkanocny
2 maja Urodziny Proroka Eid-Milad Nnabi
20 maja Wniebowstąpienie
1 sierpnia Dzień Niepodległości
15 sierpnia Wniebowzięcie
26 października Dzień Sił Zbrojnych
1 listopada Wszystkich Świętych
14 listopada Koniec ramadanu
25 grudnia Boże Narodzenie

Struktura etniczna

Grupa etniczna[7] Język Liczebność w tys. Procent ludności
Fonowie (Gbe) Język fon 2 520 22,12%
Hausa Język hausa 1 086 9,53%
Aja (Gbe) Język aja 779 6,84%
Bariba Język bariba 744 6,53%
Ayizo (Gbe) Język ayizo 622 5,46%
Borgu (Fulanie) Język borgu 470 4,13%
Temba (Gur) Język yom 444 3,9%
Egun (Gbe) Język gun 423 3,71%
Ede Nago (Joruba) Język ede 338 2,97%
Maxi (Gbe) Język maxi 283 2,48%
Saxwe (Gbe) Język saxwe 231 2,03%
Weme (Gbe) Język weme 223 1,96%
Xwla Wschodni i Zachodni (Gbe) Język xwla 212 1,86%
Dendi (Songhajowie) Język dendi 211 1,85%
Ede Idaca (Joruba) Język ede 174 1,53%
Kotafon (Gbe) Język kotafon 163 1,43%
Ewe (Gbe) Język ewe 149 1,31%
Biali (Gur) Język biali 128 1,12%
Ede Ije (Joruba) Język ede 122 1,07%
Boko (Mande) Język boko 119 1,04%
Ditamari (Gur) Język ditamari 116 1,02%

Religijność

 Osobny artykuł: Religia w Beninie.

Dane na 2010 rok[8][9]:

Liczba wyznawców lokalnych wierzeń jest zaniżona - wiele osób, które nominalnie identyfikują się jako chrześcijanie lub muzułmanie praktykują również tradycyjne religie[10].

Uwagi

  1. Siedziba władz to Kotonu.

Przypisy

  1. a b c d e f g h Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2017: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2018 (ang.). [dostęp 2018-04-18].
  2. a b c Benin. Historia (pol.). encyklopedia.pwn.pl.
  3. Kara śmierci: Chiny muszą ujawnić „groteskowy” poziom stosowania kary śmierci, amnesty.org.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  4. Benin: Departments, Major Cities & Towns - Population Statistics in Maps and Charts (ang.). CityPopulation. [dostęp 3 października 2016].
  5. a b c CIA – The World Factbook.
  6. Highways link 15 West African countries.
  7. Benin – People Groups (ang.). Joshua Project, 2017. [dostęp 23 października 2017].
  8. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-06].
  9. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-06].
  10. International Religious Freedom Report 2007. U.S. State Department. [dostęp 2014-06-07].

Linki zewnętrzne

The article is a derivative under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License. A link to the original article can be found here and attribution parties here. By using this site, you agree to the Terms of Use. Gpedia Ⓡ is a registered trademark of the Cyberajah Pty Ltd.