Gospodarka mieszana

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gospodarka mieszana (lub regulowana gospodarka rynkowa) - składa się zarówno z sektora publicznego, jak i prywatnego.

Cechy gospodarki mieszanej:

  • prywatna lub publiczna własność środków produkcji.
  • społeczna gospodarka rynkowa:
    1. Przedsiębiorstwa są zainteresowane losem pracownika (dobre pensje, pomoc finansowa, kształcenie).
    2. Wszelkie oddolne inicjatywy pracowników są szczególnie cenione (wszystkie pomysły i działania pracownika mające dobry wpływ na działalność i sukcesy firmy).
  • wolna konkurencja na rynku, która dotyczy firm, szkół, służby zdrowia, prawników itp.
  • państwo otacza opieką socjalną swoich obywateli (nieodpłatna oświata, służba zdrowia, różne dotacje finansowe dla bezrobotnych).
  • państwo w sytuacjach kryzysowych wspomaga gospodarkę np.:
    1. banki gwarantują bezpieczeństwo przedsiębiorstw.
    2. przychylne i dobre prawo.
  • za rozwój przedsiębiorstw odpowiadają wspólnie wszyscy pracownicy.

W węższym znaczeniu

Gospodarka mieszana to ustrój gospodarczy państw skandynawskich, które łączą cechy gospodarki socjalistycznej i gospodarki kapitalistycznej. Ustrój ten cechuje się głównie:

  • Działaniem demokracji ekonomicznej – prawo pracowników do współdecydowania w niektórych kwestiach pracowniczych,
  • Negocjacyjny system warunków pracy (w tym wymiaru czasu pracy i wynagrodzenia),
  • Dużym udziałem sektora publicznego (energetyka, górnictwo, bankowość, ubezpieczenia i inne) oraz spółdzielczego (handel detaliczny i hurtowy itd), w wartości ponad 50% wytwarzanych dóbr i usług,
  • Duży udział monopoli państwowych (alkoholowy, apteczny, pocztowy, kolejowy, hazardowy i inne)

System ten z powodu wejścia krajów skandynawskich do Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej lub rządów partii centroprawicowych ulega rozkładowi, ujednolicając się z krajami Unii Europejskiej.[potrzebny przypis]

Mieszana gospodarka dobrobytu

W literaturze z dziedziny polityki społecznej wyróżnia się także mieszaną (wielosektorową) gospodarkę dobrobytu (ang. mixed economy of welfare)[1]. Koncepcja ta jest powiązana z zagadnieniem społecznego podziału dobrobytu (ang. social division of welfare), która dotyczy rozdzielania i nierówności w dostępie do świadczeń publicznych, pracowniczych i podatkowych.

Idea mieszanej gospodarki dobrobytu pozwala na analizowanie i programowanie dwóch zagadnień. Pierwszym jest zakres aktywności podmiotów z poszczególnych sektorów we współczesnych państwach dobrobytu oraz procesów ich tworzenia i zmian. W ten sposób odnosi się np. do zmian w czasie i przestrzeni sektorów publicznego, rynkowego, pozarządowego i nieformalnego. Drugie zagadnienie obejmuje zaś trzy wymiary wielosektorowej gospodarki dobrobytu. Są to: źródła i procesy produkcji świadczeń, sposoby ich finansowania oraz formy regulacji.

W Polsce koncepcja mieszanej gospodarki dobrobytu była stosowana m.in. w badaniach udziału organizacji pozarządowych i podmiotów gospodarki społecznej w świadczeniu usług publicznych, w badaniach usług outplacement i pozarządowych agencji zatrudnienia oraz w analizach z zakresu polityki publicznej wobec starzenia się ludności[2].

Zobacz też

Przypisy

  1. Martin Powell (red.), Zrozumieć wielosektorową gospodarkę dobrobytu. Współczesna polityka społeczna, Elipsa–Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP, Warszawa 2010.
  2. Mirosław Grewiński, Wielosektorowa polityka społeczna. O przeobrażeniach państwa opiekuńczego, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP, Warszawa 2009; Andrzej Klimczuk, Mixed Economy of Welfare Emerging in Poland: Outplacement and Non-Governmental Employment Agencies Examples, „E-Journal of International and Comparative Labour Studies” 2/2015, s. 110-134; Andrzej Klimczuk, Modele wielosektorowej polityki społecznej wobec ludzi starych i starości w kontekście zmiany technologicznej, „Zarządanie publiczne” 2/2015, s. 41-53.

Bibliografia

  • Karl Hedderwick: Ekonomiczno-finansowa analiza przedsiębiorstw: popularny poradnik dla działaczy związkowych i wszystkich zainteresowanych oceną sytuacji ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstwa w warunkach gospodarki rynkowej na podstawie sprawozdawczości finansowej. Gdańsk: Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”, 1992. ISBN 83-85610-10-3.
The article is a derivative under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License. A link to the original article can be found here and attribution parties here. By using this site, you agree to the Terms of Use. Gpedia Ⓡ is a registered trademark of the Cyberajah Pty Ltd.