Gospodarka planowa

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nie mylić z: Gospodarka nakazowa.

Gospodarka planowa, gospodarka centralnie planowana, gospodarka centralnie sterowana – system gospodarczy, w którym decyzje dotyczące produkcji i inwestycji zawarte są w planie sformułowanym przez władze centralne, zwykle przez agencję rządową[1][2].

Charakterystyka

Gospodarka planowa może składać się zarówno z przedsiębiorstw państwowych, jak i prywatnych, a także mieszanych. Określenia „planowa” i „nakazowa” są niekiedy używane jako synonimy – jest to błędne, zasadniczo rzecz biorąc, gdyż gospodarka nakazowa oznacza system gospodarczy, w którym rząd kontroluje produkcję, dystrybucję i ceny, co w gospodarce planowej nie zawsze ma miejsce[3].

Ten typ organizacji gospodarki jest stosowany w okresie wojny. Występuje też w większości państw o ustroju socjalistycznym[4].

Planowanie gospodarcze jest przeciwieństwem wolnego rynku, na którym decyzje dotyczące produkcji, dystrybucji, cen i inwestycji podejmują niezależne i prywatne firmy, w oparciu o swój indywidualny interes, a nie plan makroekonomiczny. Istnieje też gospodarka mieszana, w której łączą się wpływy wolnego rynku i planowania[1]; model ten jest zwykle nazywany regulowaną gospodarką rynkową[5].

Zobacz też

Przypisy

  1. a b Alec Nove: „planned economy” [w:] The New Palgrave: A Dictionary of Economics, 1987, t. 3, s. 879 i 880.
  2. Martin Myant, Jan Drahokoupil: Transition Economies: Political Economy in Russia, Eastern Europe, and Central Asia. Hoboken: Wiley-Blackwell, 2010/2011. ​ISBN 978-0-470-59619-7​.
  3. „planned economy”. Dictionary.com
  4. Michael Ellman: „The Rise and Fall of Socialist Planning” [w:] Saul Estrin, Grzegorz Kołodko, Milica Uvalić: Transition and Beyond: Essays in Honour of Mario Nuti. New York: Palgrave Macmillan, 2007, s. 22. ​ISBN 0-230-54697-8​.
  5. John Barkley: Comparative Economics in Transforming World Economy. MIT, 1992, s. 10. ​ISBN 0-262-68153-6​.
The article is a derivative under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License. A link to the original article can be found here and attribution parties here. By using this site, you agree to the Terms of Use. Gpedia Ⓡ is a registered trademark of the Cyberajah Pty Ltd.