Przedlitawia

Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb cesarskiej części Austro-Węgier od 1915 roku
Austro-Węgry po aneksji Bośni i Hercegowiny. Przedlitawia widoczna w kolorze czerwonym.

     Przedlitawia

     Zalitawia

     Bośnia

Królestwa i Kraje w Radzie Państwa Reprezentowane (niem. Die im Reichsrat vertretenen Königreiche und Länder, od 1915 roku Österreichische Länder - Kraje austriackie), Przedlitawia, Cislitawia (niem. Cisleithanien, węg. Lajtántúl) – nazwy (oficjalna i potoczne) używane na określenie "austriackiej", cesarskiej części Austro-Węgier. Stolicą Przedlitawii był Wiedeń.

Określenie pochodzi od rzeki Litawy, wzdłuż której biegła częściowo granica pomiędzy Cesarstwem Austrii a Królestwem Węgier.

Przedlitawia posiadała dwuizbowy parlament, Radę Państwa (niem. Reichsrat). Na czele rządu stał premier, powoływany przez cesarza i rządzący w oparciu o większość tworzoną w zróżnicowanym nie tylko politycznie, ale też narodowo parlamencie.

Stosowany najpowszechniej w administracji język niemiecki nigdy nie uzyskał statusu oficjalnego języka państwowego - odpowiedni projekt z 14 grudnia 1880 został odrzucony przez Radę Państwa w styczniu 1884[1].

Kraje koronne

Przedlitawia dzieliła się na 15 krajów koronnych.

Herb Nazwa potoczna Pełna nazwa Ośrodek adm. Powierzchnia w km² Ludność w 1910
Wappen Erzherzogtum Österreich ob der Enns.png Górna Austria
Oberösterreich
Arcyksięstwo Austrii za Anizą
Erzherzogtum Österreich ob der Enns
Linz 11.982 853.006
Wappen Erzherzogtum Österreich unter der Enns.png Dolna Austria
Niederösterreich
Arcyksięstwo Austrii przed Anizą
Erzherzogtum Österreich unter der Enns
Wiedeń
Wien
19.825 3.513.814
Wappen Herzogtum Steiermark.png Styria
Steiermark
Księstwo Styrii
Herzogtum Steiermark
Graz 22.425 1.444.157
Wappen Herzogtum Kärnten.png Karyntia
Kärnten
Księstwo Karyntii
Herzogtum Kärnten
Klagenfurt 10.326 396.200
Wappen Herzogtum Salzburg.png Salzburg Księstwo Salzburga
Herzogtum Salzburg
Salzburg 7.153 214.737
Wappen Gefürstete Grafschaft Tirol.png Tyrol
Tirol
Książęce Hrabstwo Tyrolu
Gefürstete Grafschaft Tirol
Innsbruck 26.683 946.613
Wappen Vorarlberg.png Vorarlberg Kraj Vorarlberg
Das Land Vorarlberg
Bregencja
Bregenz
2.602 145.408
Wappen Herzogtum Krain.png Kraina
Krain
Księstwo Krainy
Herzogtum Krain
Lublana
Laibach
9.954 525.995
Wappen Triest.png
Wappen Gefürstete Grafschaft Görz & Gradisca.png
Wappen Markgrafschaft Istrien.png
Pobrzeże
Küstenland
w tym:
– Triest
Gorycja i Gradyska
Görz und Gradisca
Istria
Istrien
Pobrzeże Austriackie
Österreichisches Küstenland
w tym:
Wolne cesarskie miasto Triest
Die Reichsunmittelbare Stadt Triest und ihr gebiet
Książęce Hrabstwo Gorycji i Gradyski
Gefürstete Grafschaft Görz und Gradisca
Margrabstwo Istrii
Markgrafschaft Istrien
Triest

Triest
Gorycja
Gorizia
Poreč
7.969

95
2.918
4.956
893.797

229.510
260.721
403.566
Wappen Königreich Dalmatien.png Dalmacja
Dalmatien
Królestwo Dalmacji
Königreich Dalmatien
Zadar
Zara
12.831 645.666
Wappen Königreich Böhmen.png Czechy
Böhmen
Królestwo Czech
Königreich Böhmen
Praga
Prag
51.947 6.769.548
Wappen Markgrafschaft Mähren.png Morawy
Mähren
Margrabstwo Moraw
Markgrafschaft Mähren
Brno
Brünn
22.222 2.622.271
Wappen Herzogtum Schlesien.png Śląsk Austriacki
Schlesien
Księstwo Górnego i Dolnego Śląska, Księstwo Śląska
Herzogtum Ober- und Niederschlesien, Herzogtum Schlesien
Opawa
Troppau
5.147 756.949
Wappen Königreich Galizien & Lodomerien.png Galicja i Lodomeria
Galizien und Lodomerien
Królestwo Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim i Księstwami Oświęcimskim i Zatorskim
Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
Lwów
Lemberg
78.497 8.025.675
Wappen Herzogtum Bukowina.png Bukowina Księstwo Bukowiny
Herzogtum Bukowina
Czerniowce
Czernowitz
10.441 800.098

Ludność

W roku 1910 Przedlitawia liczyła 28 571 900 mieszkańców. Największą grupą narodową (według deklarowanego języka ojczystego) byli Niemcy stanowiący 35,6% ogółu ludności. Do grupy tej spis zaliczał również Żydów deklarujących język niemiecki jako ojczysty. W dalszej kolejności plasowali się Czesi, Polacy i Ukraińcy (Rusini).

Pomiędzy wieloma narodami występowały konflikty, z których wiele wybuchło z całą mocą po rozpadzie monarchii.

Narodowości Przedlitawii wg spisu powszechnego 1910
Naród populacja populacja %
Niemcy 9 950 266 34,8%
Czesi 6 435 983 22,5%
Polacy 4 967 984 17,3%
Ukraińcy 3 518 854 12,3%
Słoweńcy 1 252 940 4,4%
Serbowie i Chorwaci 783 334 2,8%
Włosi 768 422 2,7%
Rumuni 275 115 1%
Węgrzy 10 974 0,03%
Suma 28 571 934 100%

Przypisy

  1. Piotr Majewski "Niemcy sudeccy 1848-1948. Historia pewnego nacjonalizmu", Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2007, s. 81

Bibliografia

Zobacz też

The article is a derivative under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License. A link to the original article can be found here and attribution parties here. By using this site, you agree to the Terms of Use. Gpedia Ⓡ is a registered trademark of the Cyberajah Pty Ltd.