Sąd Najwyższy (Polska)

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy sądu najwyższego w Polsce. Zobacz też: sąd najwyższy.
Sąd Najwyższy
Gmach Sądu Najwyższego w Warszawie
Gmach Sądu Najwyższego w Warszawie
Obszar właściwości Rzeczpospolita Polska
Podstawa prawna Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, ustawa o Sądzie Najwyższym[1]
Instancja wyższa wobec sądy powszechne, sądy wojskowe
Organizacja wewnętrzna
Przewodniczy Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego
Pozostałe organy Prezes Sądu Najwyższego
Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego
zgromadzenie sędziów izby Sądu Najwyższego
Kolegium Sądu Najwyższego
Funkcjonowanie
Okres funkcjonowania od 1 września 1917[2]
Siedziba Warszawa
Język urzędowy język polski
Strona internetowa
Zastrzeżenia dotyczące pojęć prawnych
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska
Tablica przy wejściu do gmachu Sądu Najwyższego w Warszawie
Pałac Krasińskich, siedziba Sądu Najwyższego w latach 1917–1939
Gmach Sądów Grodzkich przy al. „Solidarności” 127 (dawniej ul. Leszno 53/55, stąd jego zwyczajowa nazwa „Sądy na Lesznie”). Siedziba Sądu Najwyższego w latach 1950–1999
Hol główny w gmachu Sądu Najwyższego w Warszawie

Sąd Najwyższy – naczelny organ władzy sądowniczej w Polsce. Sprawuje nadzór nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzekania oraz wykonuje inne czynności określone w Konstytucji i ustawach.

Historia

Lata 1917–1939

Sąd Najwyższy (SN) został utworzony w 1917 r., jeszcze przed powstaniem niepodległego państwa polskiego, na mocy przepisów o tymczasowej organizacji sądów[3]. Jego pierwsza nazwa brzmiała Królewsko-Cesarski Sąd Najwyższy[4]. Rozpoczął działalność 1 września 1917[2].

Sąd Najwyższy stał się najwyższą instancją nowego systemu sądownictwa polskiego. Funkcję Pierwszego Prezesa SN powierzono Stanisławowi Pomian-Srzednickiemu. Dekretem Tymczasowego Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego z 8 lutego 1919 dokonano nowej regulacji kompetencji SN[3].

Sąd Najwyższy rozstrzygał odwołania od sądów II instancji i czuwał nad jednolitością orzecznictwa[5]. Dzielił się na izby: cywilną, karną, a pod koniec II RP powstała także izba do spraw adwokatury[5]. Orzekał w składach: 3, 5, 7-osobowych, całej izby oraz Zgromadzenia Ogólnego[5].

Po 1945

Ustawy z 1962, 1984 i 2002 r.

W lutym 1962 Sejm uchwalił ustawę o Sądzie Najwyższym[6], którą zastąpiła ustawa uchwalona we wrześniu 1984[7].

W 1989 r. rozwiązano Sąd Najwyższy w dotychczasowym składzie, a sędziów SN powołano na nowo[8]. Po utworzeniu w 1990 sądów apelacyjnych przejęły one od Sądu Najwyższego rozpoznawanie środków odwoławczych od orzeczeń sądów wojewódzkich[8]. W 1996 r. Sądowi Najwyższemu powierzono rozpoznawanie kasacji od orzeczeń wydanych w II instancji[8].

W listopadzie 2002 Sejm uchwalił ustawę o Sądzie Najwyższym, która zastąpiła ustawę z 1984 r.[9]

Ustawy z 2017

W lipcu 2017 Sejm uchwalił ustawę zmieniającą ustrój Sądu Najwyższego[10]. Ustawa zakładała, że wszyscy sędziowie mieliby zostać przeniesieni w stan spoczynku z wyjątkiem tych, których wskazaliby wspólnie minister sprawiedliwości i prezydent[11][12]. Nowy Pierwszy Prezes SN mógłby przedstawić pracownikom niebędącym sędziami nowe warunki pracy i płacy; w przypadku ich nieprzedstawienia stosunek pracy tych osób zostałby rozwiązany[13]. Uchwalenie tej ustawy, a także ustaw: o Krajowej Radzie Sądownictwa[14] i o ustroju sądów powszechnych[15] uznawanych przez niektórych jako naruszających zasadę trójpodziału władz wywołało liczne protesty i demonstracje w całym kraju[16][17]. Prezydent Andrzej Duda zawetował tę ustawę 31 lipca 2017[18].

We wrześniu prezydent przedstawił projekt nowej ustawy[19]. Projekt wprowadził instytucję skargi nadzwyczajnej, która ma za zadanie korygować prawomocne orzeczenia sądowe; miały zostać wyodrębnione dwie nowe izby Sądu Najwyższego: Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Izba Dyscyplinarna; zmieniłby się tryb wyłaniania kandydatów na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego oraz wiek, w którym sędziowie przechodzą w stan spoczynku (65 lat) oraz przyspieszony trybu uchylenia immunitetu[19].

W listopadzie zorganizowano protesty przeciwko zmianom[20]. Przeciwników wsparła Krajowa Rada Sądownictwa[21]. 8 grudnia Sejm głosami posłów PiS uchwalił ustawę[22]. Weszła ona w życie 3 kwietnia 2018[23].

W lipcu 2018 odbyły się kolejne protesty przeciwko zmianom w Sądzie Najwyższym[24].

Opinia Komisji Weneckiej

8 grudnia Komisja Wenecka wydała opinię o reformach sądownictwa w Polsce. Według Komisji ustawa o Sądzie Najwyższym razem z ustawą o Krajowej Radzie Sądownictwa oddaje sądownictwo pod kontrolę rządzącej partii i prezydenta. Jest to sprzeczne z zasadą trójpodziału władz deklarowanego w polskiej konstytucji jako podstawa ustroju (art. 10) i niezależności sądownictwa (art. 173). Obie te zasady są też integralną częścią dorobku konstytucyjnego wszystkich państw Europy rządzonych przez prawo[25] s. 20.

Według Komisji Weneckiej niższy wiek emerytalny spowoduje przejście prawie 40% sędziów na emeryturę. Jeśli władze podejrzewają najstarszych sędziów o współpracę z rządami komunistycznymi, to powinny być użyte procedury dyscyplinarne lub lustracyjne (art. 36 § 1 pkt 8), a nie zmiana wieku emerytalnego[25] s. 11. Mają oni składać do prezydenta podanie o przedłużenie urzędowania, co daje mu nadmierny wpływ na sędziów[25] s. 12. Ustawa umożliwia prezydentowi zdecydowanie o tym, że w dwóch nowych izbach (Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Izbie Dyscyplinarnej) zasiądą nowi sędziowie wybrani przez Krajową Radę Sądownictwa zdominowaną przez rządzącą partię. Sędziowie ci będą także decydowali o prawidłowości wyborów, co jest poważnym zagrożeniem dla demokracji[25] s. 10. Izba Kontroli może kontrolować decyzje pozostałych izb, a Izba Dyscyplinarna pociągać do odpowiedzialności sędziów pozostałych izb. Stanowi to zagrożenie że cały wymiar sprawiedliwości będzie zdominowany przez nowych sędziów wybranych z decydującym wpływem partii rządzącej. Uprawnienia te rozciągają się też w przeszłość, bo Izba Kontroli może kontrolować sprawy rozstrzygnięte do 20 lat wcześniej. Ławnicy będą wybrani przez Senat także według orientacji politycznej[25] s. 19.

„Na wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Minister Sprawiedliwości, może delegować, na czas określony, nie dłuższy niż 2 lata, sędziego posiadającego co najmniej dziesięcioletni staż na stanowisku sędziego, za jego zgodą do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym.” (art. 40 § 1) Według Komisji Weneckiej przepis ten daje prezesowi i ministrowi uznaniową władzę dotyczącą awansów[25] s. 18.

Prezesi sądu mają szerokie uprawnienia w określaniu składów orzekających:

„Art. 35. § 3. Sędzia może być wyznaczony przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do udziału w rozpoznaniu określonej sprawy w innej izbie oraz, za zgodą sędziego, do orzekania na czas określony w innej izbie.
Art. 73. § 2. Ławników Sądu Najwyższego do orzekania w sprawach dyscyplinarnych wyznacza każdorazowo do sprawy Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego.
Art. 80. § 1. Przydziału spraw i wyznaczenia składu orzekającego dokonuje Prezes Sądu Najwyższego kierujący pracą danej izby.”

Według Komisji Weneckiej wszystkie te uprawnienia są uznaniowe i dlatego łatwe do nadużycia, aby zapewnić, że konkretna sprawa jest osądzona przez „odpowiedni” skład. Jest to w konflikcie z kontynentalną zasadą, że skład orzekający jest ustalany z góry albo przez zapisane w prawie obiektywne kryteria[25] s. 18.

Według Komisji Weneckiej:

– ławnicy nie powinni brać udziału w postępowaniach przed Sądem Najwyższym,
– skarga nadzwyczajna na ostateczne wyroki jest niebezpieczna dla stabilności porządku prawnego,
– spory wyborcze nie powinny być rozstrzygane przez nową Izbę,
– obecnie zasiadający sędziowie powinni pracować do osiągnięcia obecnego wieku emerytalnego,
– prezydent nie powinien mieć uznaniowej władzy przedłużenia sędziom pracy poza wiek emerytalny
– 5 kandydatów na I Prezesa, przedstawionych prezydentowi, powinno mieć znaczące poparcie sędziów
– ustawa powinna ograniczać uznaniowość I Prezesa w rozdzielaniu spraw i wyznaczaniu składów orzekających[25] s. 26.

Według premiera Morawieckiego Komisja Wenecka powinna Polskę pochwalić, a reformy uzasadnił brakiem rozliczenia sędziów za zbrodnie sędziowskie z lat stalinowskich i komunistycznych oraz fatalnym stanem sądownictwa[26].


20 grudnia 2017 Komisja Europejska wnioskowała do Rady Unii Europejskiej o stwierdzenie istnienia „wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia zasady praworządności” w Polsce na podstawie art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej[27]. Było to pierwsze w historii użycie tego artykułu. Według Komisji reforma sądownictwa podporządkowała sądy kontroli politycznej rządzącej większości i „brak niezależności sądów rodzi poważne wątpliwości, czy prawo UE jest skutecznie stosowane”. Jednocześnie Komisja wydała Polsce czwarte zalecenie w sprawie praworządności od którego uzależniła ponowne rozpatrzenie wniosku. Zalecenie dotyczyło zmian w ustawach o Krajowej Radzie Sądownictwa i sądach powszechnych, przywrócenia niezależności i legitymacji Trybunału Konstytucyjnego oraz „zmiany ustawy o Sądzie Najwyższym, tak aby nie stosowano obniżonego wieku emerytalnego wobec obecnych sędziów, zniesiono swobodę decyzyjną Prezydenta odnośnie do przedłużania kadencji sędziów Sądu Najwyższego, a także wyeliminowano postępowanie na podstawie skargi nadzwyczajnej, dające możliwość ponownego otwarcia spraw, w których prawomocny wyrok zapadł wiele lat temu”[28][29].

Według MSZ „Kampania negatywnych informacji o reformach przeprowadzanych w naszym kraju, nie jest oparta na faktach i uniemożliwia nam odniesienie się do stawianych zarzutów” a decyzja Komisji Europejskiej miała charakter polityczny, a nie prawny. Według ministerstwa „wątpliwości, co do zgodności prawa krajowego z prawem UE powinny być rozstrzygane w drodze rutynowej procedury przed Trybunałem Sprawiedliwości UE[30].

Siedziba

W latach 1917–1939 siedzibą Sądu Najwyższego był pałac Krasińskich[31]. W latach 1945–1950 siedziba SN znajdowała się tymczasowo w Łodzi, skąd w 1950 została przeniesiona do stolicy do dawnego gmachu sądów grodzkich na Lesznie (z adresem ul. Ogrodowa 6)[32][33].

Od 1999 Sąd Najwyższy mieści się w budynku przy placu Krasińskich 2/4/6 w Warszawie[34].

Na kolumnach budynku umieszczono 86 paremii prawniczych w języku polskim i łacińskim. Przygotował je zespół romanistów pod kierunkiem prof. Witolda Wołodkiewicza. Oprócz Sądu Najwyższego budynek mieści także Sąd Apelacyjny w Warszawie oraz oddział Instytutu Pamięci Narodowej[35].

Kompetencje i działalność

Sąd Najwyższy działa na podstawie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o Sądzie Najwyższym[1]. Nie należy on do sądownictwa powszechnego ani do sądów szczególnych[36]. Jest on powołany do:

  1. sprawowania nadzoru nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzekania – jest to tzw. nadzór judykacyjny (art. 183 ust. 1 Konstytucji). Do środków służących wykonywaniu takiego nadzoru służą:
    1. rozpoznawanie skarg nadzwyczajnych, kasacji oraz innych środków odwoławczych (nadzór instancyjny[36]),
    2. podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne (nadzór pozainstancyjny[36]) – zgodnie z art. 39817 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego – jeżeli przy rozpatrywaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości w praktyce sądowej lub wywołujące rozbieżności w orzecznictwie, wówczas Sąd Najwyższy może odroczyć wydanie orzeczenia i przekazać sprawę do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi tego sądu (skład 7 sędziów, całej izby lub izb połączonych; zagadnienia prawne mogą być także rozstrzygane przez pełny skład Sądu Najwyższego)[8].
      Uchwały całej izby lub większego gremium uzyskują moc zasady prawnej i wiążą wszystkie składy SN[8]. Skład 7 sędziów może postanowić o nadaniu uchwale mocy zasady prawnej[8].
      Zasady prawne wiążą wszystkie składy SN we wszystkich sprawach, a odstąpienie od takiej zasady możliwe jest wyłącznie poprzez uchwalenie nowej zasady prawnej[8]. Uchwały interpretacyjne Sądu Najwyższego nie mają waloru powszechnego obowiązywania – jeśli nie uzyskały rangi zasady prawnej, to formalnie wiążą tylko w sprawie, w związku z którą zostały podjęte. Inne orzeczenia SN nie są formalnie wiążące, ale ze względu na autorytet najwyższej instancji sądowej kształtują kierunki orzecznictwa[8].
  2. rozpoznawania protestów wyborczych oraz stwierdzania ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a także ważności referendum ogólnokrajowego i referendum konstytucyjnego;
  3. rozpoznawania protestów wyborczych do Parlamentu Europejskiego;
  4. rozstrzygania nadzorczego w stosunku do samorządów zawodowych: adwokatów, radców prawnych oraz notariuszy;
  5. rozpatrywania skarg kasacyjnych na orzeczenia Trybunału do Spraw Sportu przy PKOl,
  6. opiniowania ustaw i innych aktów normatywnych na podstawie których orzekają i funkcjonują sąd, a także innych ustaw w zakresie, w jakim uzna to za celowe;
  7. wykonywania innych czynności określonych w ustawach[37].

Organizację wewnętrzną Sądu Najwyższego określa regulamin zawarty w rozporządzeniu Prezydenta RP[38].

Sąd Najwyższy orzeka na rozprawach i posiedzeniach. Posiedzenia są jawne lub niejawne (§ 87 regulaminu). Sąd Najwyższy orzeka w składzie 3 sędziów, chyba że ustawa stanowi inaczej[39].

Zgodnie z art. 5 ustawy, Sąd Najwyższy co roku przedstawia Prezydentowi i Krajowej Radzie Sądownictwa, a także Sejmowi RP i Senatowi RP informację o swojej działalności oraz o wynikających z niej istotnych problemach. Dokument jest dostępny w postaci druków: sejmowego i senackiego.

Organy

Organami Sądu Najwyższego są:

  • Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego,
  • Prezes Sądu Najwyższego (dla każdej z izb),
  • Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego,
  • zgromadzenie sędziów izby Sądu Najwyższego (dla każdej z izb),
  • Kolegium Sądu Najwyższego.

W Sądzie Najwyższym działają także (ale nie są to organy SN):

  • Kancelaria Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego,
  • Kancelaria Prezesa Izby Dyscyplinarnej,
  • Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego.

Izby

  • Izba Cywilna – do jej właściwości należą sprawy z zakresu prawa cywilnego, gospodarczego, rodzinnego i opiekuńczego, sprawy dotyczące rejestracji przedsiębiorców i rejestracji zastawów[40].
  • Izba Karna – do jej właściwości należą sprawy rozpoznawane na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego, Kodeksu karnego skarbowego, Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia oraz inne sprawy, do których stosuje się przepisy Kodeksu postępowania karnego, a także sprawy karne wojskowe[41].
  • Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – do jej właściwości należą sprawy z zakresu prawa pracy, ubezpieczeń społecznych, a także sprawy o roszczenia twórców wynalazków, wzorów użytkowych i przemysłowych oraz topografii układów scalonych o wynagrodzenie, jak również sprawy rejestrowe, z wyłączeniem rejestracji przedsiębiorców i rejestracji zastawów[42].
  • Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych – do jej właściwości należy rozpatrywanie skarg nadzwyczajnych, rozpoznawanie protestów wyborczych i protestów przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego i referendum konstytucyjnego oraz stwierdzanie ważności wyborów i referendum, inne sprawy z zakresu prawa publicznego, w tym sprawy z zakresu ochrony konkurencji, regulacji energetyki, telekomunikacji i transportu kolejowego oraz sprawy, w których złożono odwołanie od decyzji Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, a także skargi dotyczące przewlekłości postępowania przed sądami powszechnymi i wojskowymi oraz Sądem Najwyższym[43].
  • Izba Dyscyplinarna – do jej właściwości należą sprawy dyscyplinarne sędziów Sądu Najwyższego, adwokatów, notariuszy, radców prawnych, sędziów sądów wojskowych i powszechnych, prokuratorów, sprawy z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych dotyczące sędziów Sądu Najwyższego oraz z zakresu przeniesienia sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku[44].

Pracami każdej z izb kierują Prezesi Sądu Najwyższego, a izby dzielą się dalej na wydziały. Ustawą z 2017 r. zniesiono Izbę Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych oraz Izbę Wojskową[45]. Ta ostatnia rozpoznawała sprawy podlegające orzecznictwu sądów wojskowych.

Sędziowie

Pozycja, liczba, strój urzędowy

Do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego może być powołana osoba, która m.in. jest nieskazitelnego charakteru, wyróżnia się wysokim poziomem wiedzy prawniczej, ma co najmniej dziesięcioletni staż pracy na stanowisku sędziego, prokuratora, Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, jej wiceprezesa lub radcy albo wykonywania w Polsce zawodu adwokata, radcy prawnego lub notariusza. Te wymagania nie dotyczą osoby, która pracowała w polskiej szkole wyższej, w Polskiej Akademii Nauk, w instytucie naukowo-badawczym lub innej placówce naukowej, mając tytuł naukowy profesora albo stopień naukowy doktora habilitowanego nauk prawnych[46].

Pierwszego Prezesa i prezesów kierujących Izbami Sądu Najwyższego powołuje Prezydent RP odpowiednio na sześcioletnią oraz pięcioletnie kadencje na wniosek Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego. Sędziów Sądu Najwyższego powołuje Prezydent RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa[47].

Do 2018 r. liczbę stanowisk sędziowskich w Sądzie Najwyższym oraz liczbę Prezesów ustalał prezydent RP na wniosek Zgromadzenia Ogólnego Sędziów SN. Od 2015 do kwietnia 2018 liczba stanowisk sędziowskich w Sądzie Najwyższym wynosiła 93 (w tym 5 stanowisk Prezesów, łącznie ze stanowiskiem Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego)[48]. Od 3 kwietnia 2018 zgodnie z nowym regulaminem Sądu Najwyższego przewiduje się 120 stanowisk sędziowskich[49]. 31 grudnia 2016 w Sądzie Najwyższym orzekało 83 sędziów oraz okresowo 4 sędziów delegowanych[50].

Sędziowie Sądu Najwyższego na rozprawie używają togi i biretu, a sędzia przewodniczący także łańcucha sędziowskiego z wizerunkiem orła. W orzeczeniach i innych dokumentach urzędowych tytuł „Sędzia Sądu Najwyższego” często skraca się do SSN.

Pierwsi Prezesi i Prezesi

Małgorzata Gersdorf, Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego
Fotografie Pierwszych Prezesów SN w holu gmach Sądu Najwyższego

Pierwsi Prezesi

Prezesi Izby Karnej

Prezesi Izby Cywilnej

(wrzesień 1980 – czerwiec 1990: Izba Cywilna i Administracyjna)

Prezesi Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych

(maj 1962 – czerwiec 1990: Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, czerwiec 1990 – grudzień 2002: Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych)

Prezesi Izby Wojskowej

(do 1962 roku – Prezesi Najwyższego Sądu Wojskowego)

Budżet, zatrudnienie i wynagrodzenia

Wydatki i dochody Sądu Najwyższego są realizowane w części 04 budżetu państwa[54]. Ze środków budżetowych Sądu Najwyższego finansowana jest również działalność Trybunału Stanu[55].

W 2017 wydatki Sądu Najwyższego wyniosły 100,06 mln zł, a dochody 0,63 mln zł[56]. Przeciętne zatrudnienie w części 04 w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 373 osoby, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 12 284 zł (w tym sędziów 26 503 zł)[57].

W ustawie budżetowej na 2018 wydatki Sądu Najwyższego zaplanowano w wysokości 111,70 mln zł, a dochody 0,33 mln zł[58].

Zobacz też

Przypisy

  1. a b Ustawa o Sądzie Najwyższym z 8 grudnia 2017 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 5, ze zm., dalej jako: ustawa o SN).
  2. a b Sąd Najwyższy Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Zespół Prasowy Sądu Najwyższego, 2014, s. 47.
  3. a b Historia Sądu Najwyższego. sn.pl. [dostęp 2017-07-22].
  4. Beata Stępień-Załucka: Sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez Sąd Najwyższy w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck, 2016, s. 95. ISBN 978-83-255-8067-4.
  5. a b c Wielka Encyklopedia PWN. Tom 24. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s. 405. ISBN 83-01-14192-1.
  6. Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 1962 r. nr 11, poz. 54).
  7. Ustawa z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 1984 r. nr 45, poz. 241).
  8. a b c d e f g h Wielka Encyklopedia PWN. Tom 24. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s. 405. ISBN 83-01-14192-1.
  9. Ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2002 r. nr 240, poz. 2052).
  10. Poselski projekt ustawy o Sądzie Najwyższym (druk nr 1727). sejm.gov.pl. [dostęp 2017-07-29].
  11. Nowy Sąd Najwyższy. „Dziennik Gazeta Prawna”, s. A8, 21–23 lipca 2017. 
  12. Art. 87 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o Sądzie Najwyższym. sejm.gov.pl. [dostęp 2017-07-29].
  13. Art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o Sądzie Najwyższym. sejm.gov.pl. [dostęp 2017-07-29].
  14. Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1423). sejm.gov.pl. [dostęp 2017-07-29].
  15. Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1491). sejm.gov.pl. [dostęp 2017-07-29].
  16. Piotr Pytlakowski. Nasze ulice. „Polityka”, s. 18–20, 26 lipca 2017. 
  17. Tu jest Polska. „Gazeta Wyborcza”, s. 10–11, 22–23 lipca 2017. 
  18. Prezydent przekazał ustawę o SN do ponownego rozpatrzenia przez Sejm. prezydent.pl, 31 lipca 2017. [dostęp 2017-08-03].
  19. a b Druk nr 2003, www.sejm.gov.pl [dostęp 2017-11-23] (pol.).
  20. PAP SA, Przed Pałacem Prezydenckim protest pod hasłem: „Wolne sądy, Wolne wybory, Wolna Polska” | Aktualności | Polska Agencja Prasowa, www.pap.pl [dostęp 2017-11-24].
  21. M3 Media – www.m3media.pl, Aktualności – Nie ma zgody na niszczenie niezależnych sądów – Krajowa Rada Sądownictwa, krs.gov.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  22. Głosowanie nr 137 na 53. posiedzeniu Sejmu, sejm.gov.pl [dostęp 2017-12-08] (pol.).
  23. Dz.U. z 2018 r. poz. 5.
  24. PAP SA, Warszawa: protest przeciw zmianom w SN | Aktualności | Polska Agencja Prasowa, www.pap.pl [dostęp 2018-07-22].
  25. a b c d e f g h Komisja Wenecka: CDL-AD(2017)031-e Poland – Opinion on the Draft Act amending the Act on the National Council of the Judiciary; on the Draft Act amending the Act on the Supreme Court, proposed by the President of Poland, and on the Act on the Organisation of Ordinary Courts, adopted by the Commission at its 113th Plenary Session (Venice, 8-9 December 2017). [dostęp 2018-03-01].
  26. Morawiecki nie odpuści sądom. „Wymiar sprawiedliwości to stajnia Augiasza, którą należy oczyścić”. Do Rzeczy, 9 grudnia 2017. [dostęp 2018-03-06].
  27. Komisja Europejska: Uzasadniony wniosek zgodnie z art. 7 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej dotyczący praworządności w Polsce. eur-lex.europa.eu, 20 grudnia 2017. [dostęp 2018-03-07].
  28. Komunikat prasowy – Praworządność: Komisja Europejska staje w obronie niezależności sądów w Polsce. Komisja Europejska. [dostęp 2018-03-06].
  29. Zalecenie Komisji (UE) 2018/103 z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie praworządności w Polsce uzupełniające zalecenia (UE) 2016/1374 (UE) 2017/146 i (UE) 2017/1520. Dz.U. L 17 z 23.1.2018, s. 50. [dostęp 2018-03-07].
  30. MSZ: Decyzja KE ma charakter polityczny. Fakty w INTERIA.PL, 20 grudnia 2017. [dostęp 2018-03-06].
  31. Sąd Najwyższy Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Zespół Prasowy Sądu Najwyższego, 2014, s. 48, 55.
  32. Sąd Najwyższy Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Zespół Prasowy Sądu Najwyższego, 2014, s. 56.
  33. Julian Bystrzanowski, Konrad Dutkowski: Wszystko o Warszawie. Informator. Warszawa: Sport i Turystyka, 1975, s. 142.
  34. Regulamin Sądu Najwyższego (Dz.U. z 2018 r. poz. 660) w § 76.1. określa siedzibę Sądu jako „budynek położony w Warszawie przy placu Krasińskich nr 2/4/6”.
  35. Gmach Sądu Najwyższego, wiezowce.waw.pl.
  36. a b c Bodio, Borkowski i Demendecki 2011 ↓, s. 92.
  37. Art. 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2018 r. poz. 5, ze zm.).
  38. Rozporządzenienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 marca 2018 r. Regulamin Sądu Najwyższego (Dz.U. z 2018 r. poz. 660).
  39. Art. 77 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2018 r. poz. 5, ze zm.).
  40. Art. 23 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2018 r. poz. 5, ze zm.).
  41. Art. 24 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2018 r. poz. 5, ze zm.).
  42. Art. 25 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2018 r. poz. 5, ze zm.).
  43. Art. 26 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2018 r. poz. 5, ze zm.).
  44. Art. 27 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2018 r. poz. 5, ze zm.).
  45. Art. 133 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2018 r. poz. 5, ze zm.).
  46. Art. 30 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2018 r. poz. 5, ze zm.).
  47. Piotr Winczorek: Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku. Warszawa: Wydawnictwo Liber, 2008, s. 357. ISBN 978-83-7206-082-2.
  48. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 kwietnia 2015 r. w sprawie ustalenia liczby stanowisk sędziowskich w Sądzie Najwyższym oraz liczby Prezesów (Dz.U. z 2015 r. poz. 564).
  49. § 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 marca 2018 r. Regulamin Sądu Najwyższego (Dz.U. z 2018 r. poz. 660).
  50. Informacja o działalności Sądu Najwyższego w roku 2016 (Druk nr 1539). sejm.gov.pl, 25 kwietnia 2017. s. 15. [dostęp 2017-07-28].
  51. Pierwsza kadencja w okresie 17 X 1998 – 17 X 2004, druga kadencja od 18 X 2004 do 18 X 2010.
  52. http://www.newsweek.pl/artykuly/sekcje/polska/stanislaw-dabrowski-na-czele-sadu-najwyzszego,66271,1.
  53. a b c d Prezydent wręczył akty powołania Prezesom Sądu Najwyższego. prezydent.pl, 2 września 2016. [dostęp 2016-09-05]. Prezydent powołał czterech prezesów SN. Usłyszał od nich: „Uległości przed politykami nie będzie”. wyborcza.pl, 2 września 2016. [dostęp 2016-09-05].
  54. Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 30 czerwca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie klasyfikacji części budżetowych oraz określenia ich dysponentów (Dz.U. z 2016 r. poz. 1026).
  55. Art. 20e ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o Trybunale Stanu (Dz.U. z 2016 r. poz. 2050).
  56. Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2017 r. (druk nr 2559). Tom I. sejm.gov.pl, 29 maja 2018. s. 1/2, 2/7. [dostęp 2017-09-07].
  57. Informacja o wynikach kontroli wykonania budżetu państwa w 2017 r. w części 04 Sąd Najwyższy. W: Najwyższa Izba Kontroli [on-line]. nik.gov.pl, maj 2018. s. 13. [dostęp 2018-09-07].
  58. Ustawa budżetowa na rok 2018 z dnia 11 stycznia 2018 r.. W: Dz. U. poz. 291 [on-line]. isap.sejm.gov.pl, 1 lutego 2018. s. 10, 37. [dostęp 2018-09-07].

Bibliografia

  • Joanna Bodio, Grzegorz Borkowski, Tomasz Demendecki, Ustrój organów ochrony prawnej: część szczegółowa, wyd. 3, stan prawny na 1 października 2010, Warszawa: Wolters Kluwer Polska, 2011, ISBN 978-83-264-1046-8, OCLC 750886372.

Linki zewnętrzne

The article is a derivative under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License. A link to the original article can be found here and attribution parties here. By using this site, you agree to the Terms of Use. Gpedia Ⓡ is a registered trademark of the Cyberajah Pty Ltd.