Smog

Skocz do: nawigacja, szukaj
Wawel przed wschodem słońca (w tle Elektrociepłownia Kraków)

Smog (ang. smog) – nienaturalne zjawisko atmosferyczne polegające na współwystępowaniu zanieczyszczenia powietrza wskutek działalności człowieka oraz niekorzystnych zjawisk naturalnych: znacznego zamglenia i bezwietrznej pogody.

Smog nad Nową Rudą

Słowo „smog” powstało w języku angielskim ze zbitki dwóch słów: smoke (dym) i fog (mgła).

Santiago godzinę po deszczu

Efekty zdrowotne

Wchodzące w skład smogu szkodliwe związki chemiczne, pyły i znaczna wilgotność stanowią zagrożenie dla zdrowia, są bowiem czynnikami alergizującymi i mogą wywołać astmę oraz jej napady, a także powodować zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli, niewydolność oddechową lub paraliż układu krwionośnego[1]. Smog powoduje także zmniejszenie masy urodzeniowej noworodka, zwiększa zapadalność na nowotwory oraz przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP)[2], jak i zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia astmy u dzieci[3].

Zgodnie z wynikami badań ESCAPE w przypadku drobnych zanieczyszczeń (do średnicy 2,5 mikrometra – PM2.5) każdy wzrost gęstości pyłu o 5 mikrogramów na metr sześcienny powoduje wzrost ryzyka śmierci z przyczyn naturalnych aż o 7 procent[4]. Oddychanie przez kobietę ciężarną powietrzem zanieczyszczonym PM2.5 koreluje się także z występowaniem autyzmu[5].

W 2013 roku WHO zaliczyła pyły zawieszone do kancerogenów, uznając, że mają one zauważalny i dobrze udowodniony wpływ na zwiększenie zachorowalności na raka płuc. Według szacunków WHO w objętym badaniami 2010 roku z powodu raka płuc spowodowanego zanieczyszczeniem powietrza zmarło na świecie 230 tys. osób[6].

Santiago 30 godzin po deszczu

Smog kwaśny poraża oskrzela, drogi oddechowe, układ krążenia[7][8]. Organizacja Health and Environment Alliance oszacowała koszty zewnętrzne zanieczyszczenia powietrza wskutek spalania węgla w elektrowniach węglowych w Polsce w przedziale 12-34 mld zł rocznie, na co składa się 3500 przedwczesnych zgonów, 1600 przypadków przewlekłego zapalenia oskrzeli, 1000 nowych hospitalizacji oraz 800 000 utraconych dni pracy rocznie[9].

W trakcie trwającego 5 dni wielkiego smogu londyńskiego w wyniku komplikacji oddechowych zmarło ponad cztery tysiące osób (w sumie w efekcie działania wielkiego smogu londyńskiego zmarło około dwunastu tysięcy osób)[10].

Rodzaje smogu

Ze względu na miejsce i warunki powstawania oraz skład chemiczny możemy wyróżnić dwa rodzaje smogu[potrzebny przypis]:

smog londyński, w skład którego wchodzą: tlenek siarki(IV), tlenki azotu, tlenki węgla, sadza oraz trudno opadające pyły. Występuje głównie w miesiącach od listopada do stycznia podczas inwersji temperatur w umiarkowanej strefie klimatycznej.

smog typu Los Angeles (smog fotochemiczny, ozon troposferyczny) – powstaje przede wszystkim w miesiącach letnich, w strefach subtropikalnych. Skład: tlenki węgla, tlenki azotu i węglowodory. Związki te ulegają później reakcjom fotochemicznym, w wyniku których powstają: PAN (azotan nadtlenoacetylu), aldehydy oraz ozon.

Smog w Polsce

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) 33 z 50 miast w Unii Europejskiej o największym stężeniu pyłu PM2.5 znajduje się w Polsce. Najbardziej zanieczyszczonymi miastami w Polsce są kolejno: Żywiec, Pszczyna, Rybnik, Wodzisław Śląski, Opoczno, Sucha Beskidzka, Godów, Kraków, Skawina i Nowy Sącz[11][12]. Po zamontowaniu monitoringu zapylenia miast, do najbardziej zanieczyszczonych zaliczają się także Gliwice oraz Zabrze. W większości tych miejscowości smog powodowany jest tzw. niską emisją (znaczne nagromadzenie emitorów o wysokości do 40 metrów nad poziom gruntu, w miejscach o dużej gęstości zabudowy, na małej powierzchni). Smog w Polsce występuje więc głównie w sezonie grzewczym (wrzesień-kwiecień).

W styczniu 2017 w południowej Polsce wystąpiło rekordowo wysokie zanieczyszczenie powietrza. Normy pyłów PM10 i PM2,5 zostały przekroczone nawet o ponad 3000%[13]. Według Głównego Inspektora Sanitarnego poziomy alarmowe (300 mikrogramów na metr sześcienny, kiedy to samorządy powinny podjąć specjalne doraźne działania) przekroczone zostały w Radomsku, Rybniku, Żywcu, Zabrzu, Częstochowie i Wodzisławiu Śląskim[14]. Z kolei w Warszawie stężenie pyłu PM 10 przekroczyło 200 mikrogramów na metr sześcienny. [15]

 Kraków doczekał się swojej ustawy antysmogowej (w całej małopolsce obowiązuje od lipca 2017r.) dzięki czemu problemy ze smogiem powinny przestać doskwierać mieszkańcom. [16] W uchwale antysmogowej nie ma zakazu używania węgla. Od 1 lipca tego roku zabronione będzie jednak korzystanie z paliw niskiej jakości, m.in. mułów i drewna o wilgotności powyżej 20 proc. Nowo instalowane kotły i kominki będą musiały spełniać wymagania ekoprojektu, zgodnie z którymi kocioł – zwłaszcza podczas pracy na niepełnej mocy – nie może emitować więcej niż 40 mg/m³ pyłów. Ekoprojekt ogranicza również emisję toksycznych tlenków azotu. Od 2020 r. kotły, które nie spełniają norm ekoprojektu, nie będą dostępne w sprzedaży na terenie UE.[17]

Zobacz też

Przypisy

  1. Od toksycznych emisji do efektów zdrowotnych". Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie, 2006.
  2. Smog zabija Małopolan. Dziennik Polski, 2013.
  3. Road Traffic Pollution as Serious as Passive Smoke in the Development of Childhood Asthma. Science Daily, 2013.
  4. Zanieczyszczenia powietrza bardziej szkodliwe, niż myśleliśmy. RMF24, 2013.
  5. Autism Spectrum Disorder and Particulate Matter Air Pollution before, during, and after Pregnancy: A Nested Case–Control Analysis within the Nurses’ Health Study 2 Cohort. Environ Health Perspect, 2014.
  6. Outdoor air pollution a leading environmental cause of cancer deaths. IARC, 2013.
  7. Wpływ zanieczyszczeń na zdrowie. Eko-prognoza dla Małopolski. [zarchiwizowane z tego adresu].
  8. Wpływ zanieczyszczenia powietrza na zdrowie. Krakowski Alarm Smogowy.
  9. Sektor energetyki węglowej generuje 34 mld zł kosztów zdrowotnych związanych z zanieczyszczeniem powietrza. Chrońmy Klimat, 2013.
  10. Kiedy powietrze zabija: Wielki smog w Londynie, newsweek.pl
  11. 33 z 50 najbardziej zanieczyszczonych miast w UE są w Polsce. Raport WHO. Polsat.pl.
  12. Artykuł w Financial Times
  13. Polacy duszą się smogiem. To już nie są żarty! Normy przekroczone nawet o 3 tys. proc.. gazeta.pl, 9 stycznia 2017.
  14. Smog dusi polskie miasta. Szydło chce rekomendacji od Morawieckiego. onet.pl, 9 stycznia 2017.
  15. Apteka od Pokoleń na bazie IAI-Shop.com, Smog nad Polską - Smok nie tylko krakowski, „Apteka od Pokoleń” [dostęp 2017-06-28] (pol.).
  16. Maski antysmogowe tanio - KrakMask., www.krakmask.pl [dostęp 2017-08-27].
  17. Uchwała antysmogowa dla całej Małopolski przyjęta - Magiczny Kraków, krakow.pl [dostęp 2017-08-27] (pol.).
The article is a derivative under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License. A link to the original article can be found here and attribution parties here. By using this site, you agree to the Terms of Use. Gpedia Ⓡ is a registered trademark of the Cyberajah Pty Ltd.