1946

Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1910-e  1920-e  1930-e  – 1940-e –  1950-e  1960-e  1970-e
Godine: 1943 1944 194519461947 1948 1949
1946 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1946
MCMXLVI
Ab urbe condita 2699
Islamski 1365 – 1366
Iranski 1324 – 1325
Hebrejski 5706 – 5707
Bizantski 7454 – 7455
Koptski 1662 – 1663
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2001 – 2002
 - Shaka Samvat 1868 – 1869
 - Kali Yuga 5047 – 5048
Kineski
 - Kontinualno 4582 – 4583
 - 60 godina Yang Vatra Pas
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11946
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1946 (MCMXLVI) bila je redovna godina koja počinje u utorak.

Događaji

Januar/Siječanj

Februar/Veljača

  • 1. 2. - Josip Broz Tito prvi predsednik novoformirane Vlade FNRJ.
  • 1. 2. - Zoltán Tildy, iz Sitnoposedničke stranke, prvi predsednik mađarske republike.
  • 2. 2. - Norvežanin Trygve Lie postaje prvi Generalni sekretar Ujedinjenih naroda (do 1952).
  • 4 - 5. 2. - Američka i britanska vlada priznale rumunsku vladu, kojom dominiraju komunisti.
  • 7. 2. - Incident u Beogradu, američki narednik Charles Nicoloff ubio sovjetskog vojnika Ivana Ivanovića Vasiljenka, navodno u samoodbrani (oslobođen u decembru pred vojnim sudom u Napulju)[1].
  • ca. 7. 2. - Zakon o ovlašćenju Vladi FNRJ za donošenje uredaba po pitanjima iz narodne privrede (jačanje državne intervencije u privredu).
  • 9. 2. - Staljinov govor u Boljšom teatru: kapitalistički razvoj čini ratove neizbežnim (shvaćeno kao pretnja Zapadu), najavljuje nove petogodišnje planove i napore.
  • 14. 2. - Memorandum vlade FNRJ o "antijugoslovenskom stavu" poljske emigrantske armije (Andersova armija).
  • 14. 2. - Javnosti predstavljen ENIAC, prvi računar opšte svrhe.
  • 14. 2. - Laburistička vlada nacionalizovala Banku Engleske.
  • 18. 2. - U Bombaju pobuna u Kraljevskoj indijskoj mornarici - proširila se lukama cele Britanske Indije.
  • 20. 2. - Eksplozija u rudniku uglja u Zapadnoj Nemačkoj, poginulo preko 400 rudara.
  • 22. 2. - Uticajni "Dugi telegram" službenika američke ambasade u Moskvi Georga F. Kennana o načinu na koji SSSR posmatra svet.
  • 24. 2. - Juan Peron izabran za predsednika Argentine (preuzima 4.6.).
  • februar-avgust - Povrede jugoslovenskog vazdušnog prostora iznad Slovenije, od strane američkih i britanskih aviona.

Mart/Ožujak

April/Travanj

  • 1. 4. - Omladinskom radnom akcijom (ORA) počela izgradnja željezničke pruge Brčko-Banovići.
  • 1. 4. - Formirana Malajska Unija, pod britanskom vlašću.
  • 1. 4. - Singapur postao zasebna britanska krunska kolonija, nakon raspuštanja Kolonija Malajskog prolaza (Straits Settlements).
  • 3. 4. - Titov ekspoze o vanjskoj politici u Saveznoj skupštini, izvještava o "prelijetanju savezničkih vojnih i drugih aviona" iznad Jugoslavije.
  • ca. 4. 4. - FNRJ: Zakon o opštoj državnoj kontroli (nadzire državne organe i njima potčinjene ustanove i preduzeća).
  • 5. 4. - Američki brod USS Missouri stigao pred Istanbul s ostacima preminulog turskog ambasadora (SSSR protestuje); četiri dana kasnije stiže u Pirej.
  • 13. 4. - Vlada FNRJ priznala Špansku republikansku vladu u izbeglištvu.
  • 17. 4. -  Sirija nezavisna od Francuske.
  • 17. 4. - Osnovana Narodna tehnika Jugoslavije.
  • 18. 4. - Vlada SAD uspostavila diplomatske odnose sa FNRJ.
  • 18. 4. - Zvanično raspušteno Društvo naroda.
  • 21. 4. - Prva prijateljska fudbalska utakmica Crvene Zvezde i Partizana.
  • 29. 4. - Počinje Tokijski proces japanskim ratnim zločincima.
  • ca. 29. 4. - FNRJ: Uredba o otkupu žitarica u ekonomskoj 1946/1947 godini (obavezni ili prinudni otkup) - cilj je snabdevanje gradova, vojske i nove industrije; nerealne procene i ideološki pristup dovode do nezadovoljstva i ekscesa na selu.
  • april - Tadao Kashio u Japanu osnovao firmu, budući Casio; prvi veći proizvod: prsten-držač za cigaretu.

Maj/Svibanj

  • 1. 5. - Čuvar ambasade SAD William Wedge službenim džipom pod uticajem alkohola usmrtio oficira JA (u septembru osuđen na osam godina)[2].
  • 7. 5. - Pod imenom Tokijski telekomunikacioni inženjering osnovana kompanija Sony, sa 20 zaposlenih.
  • 9. 5. - Italijanski kralj Vitorio Emanuele III abdicirao u korist sina, Umberta II.
  • 9. 5. - Prva utakmica fudbalske reprezentacije nove Jugoslavije: Čehoslovačka - Jugoslavija 0:2 u Pragu[3].
  • 10. 5. - Na poligonu White Sands u Novom Meksiku lansirana prva raketa V-2.
  • 11 - 15. 5. - Treći kongres USAOJ u Zagrebu, ime promenjeno u Narodna omladina Jugoslavije, predsednik Ratko Dugonjić.
  • 15. 5. - Incident u Krfskom kanalu (1. deo): sa albanske obale otvorena vatra na britanske brodove HMS Orion i HMS Superb.
  • maj - Počelo povlačenje sovjetskih trupa iz Irana.
  • 20. 5. - Britanski Donji dom nacionalizovao rudnike.
  • 21. 5. - U FNRJ donesen Opšti zakon o narodnim odborima.
  • 25. 5. - Jordan Okončanjem Britanskog mandata, nastaje nezavisna Hašemitska Kraljevina Transjordan (od 1948. Jordan) - prvi kralj Abdulah I Jordanski.
  • 26. 5. - Izbori u Čehoslovačkoj: komunisti dobili 38% glasova u celoj zemlji (relativna većina), Slovački Demokrati dobili 62% u poluautonomnoj Slovačkoj.
  • 28. 5. - 10. 6. - Tito u poseti SSSR-u.

Jun/Juni/Lipanj

  • 1. 6. - Pogubljen Ion Antonescu, ratni vođa Rumunije.
  • 2. 6. - Referendum o monarhiji u Italiji: 54,3% za Republiku Italiju (na jugu većina za monarhiju).
  • ca. 3. 6. - FNRJ: Zakon o opštedržavnom privrednom planu i državnim organima za planiranje (planske komisije na svim nivoima; "najviši izraz administrativne intervencije države").
  • 8. 6. - Potpisani sporazumi o ekonomskoj saradnji FNRJ i SSSR, do februara će biti osnovana zajednička preduzeća JUSTA i JUSPAD (civilna avijacija odn. dunavsko parobrodarstvo).
  • 9. 6. - Ukinute vojne komisije pri partijskim rukovodstvima - centralizacija poslova narodne odbrane, Vojni savet pri CK KPJ, na čelu sa Titom.
  • 9. 6. - Bhumibol Adulyadej (Rama IX) je novi kralj Tajlanda, nakon tajanstvene smrti brata Anande Mahidola (čak do 2016).
  • 10. 6. - Počelo suđenje Draži Mihailoviću pred Vojnim većem Vrhovnog suda FNRJ; sudi se još 23-ici (10 u odsustvu) od kojih će ukupno 11 biti osuđeno na smrt.
  • 10. 6. - Proglašena Republika Italija, Umberto II napušta zemlju tri dana kasnije.
  • 17. 6. - Osnovana "Jugoslovenska knjiga".
  • 30. 6. - U Poljskoj referendum o ukidanju Senata, distribuciji zemlje, nacionalizaciji industrije i novim granicama.

Jul/Juli/Srpanj

Avgust/August/Kolovoz

  • 1. 8. - Uvedena mađarska forinta, umesto pengova, čime je okončana hiperinflacija u toj zemlji.
  • 7. 8. - Kriza turskih moreuza: SSSR traži preispitivanje režima u Moreuzima i sazivanje nove konferencije - napetost traje do oktobra.
  • 9. 8. - Kod Kranja prisilno spušten američki avion C-47 koji je navodno zalutao usled oluje (povrede vazdušnog prostora traju od februara).
  • 9. 8. - Rezolucija X plenuma bugarskih komunista o makedonskom pitanju - za ujedinjenje Makedonaca oko NR Makedonije, na osnovu ugovora o savezu Bugarske i Jugoslavije.
  • 10. 8. - U beogradskom Žarkovu osnovan Vazduhoplovnotehnički institut.
  • 12. 8.. - Britanska je vlada naredila zaustavljanje useljavanja u Palestinu, a preostale Židove koji su željeli imigrirati internirala je na Cipar.
  • 16. 8. - "Dan direktne akcije" u Kalkuti, početak "Sedmice dugih noževa" u kojoj je poginulo nekoliko hiljada muslimana i hinduista u međusobnim obračunima.
  • 18. 8. - Eksplozija na Vergaroli u Puli, pod savezničkom vojnom administracijom, oko 70 mrtvih.
  • 19. 8. - Kod Bleda oboren američki transportni avion C-47, pet mrtvih (ovaj i avion od 9. 8. spustili/oborili jugoslovenski lovci Jak-3).
  • ca. 26. 8. - Poslanik FNRJ Izidor Cankar napušta Grčku.
  • 27. 8.. Francuska i Laos su zaključili sporazum kojim je Laos postao kraljevina pod francuskom dominacijom.
  • 30. 8. - Protestna nota vlade FNRJ povodom preletanja američkih aviona.
  • 30. 8. - U odsustvu osuđen ljubljanski biskup Gregorij Rožman.

Septembar/Rujan

  • 1. 9. - Plebiscit u Grčkoj, navodno za povratak kralja - podsticaj građanskom ratu.
  • 2. 9. - Stupila privremena vlada Indije, potpredsednik Jawaharlal Nehru.
  • 4. 9. - Izbija muslimansko-hinduističko ulično nasilje u Bombaju.
  • 5. 9. - Sporazum De Gasperi-Gruber: Južni Tirol ostaje u Italiji, s autonomijom.
  • 6. 9. - Državni sekretar James F. Byrnes održao govor u Stuttgartu "Reformulacija politike o Nemačkoj", nazvan i "Govor nade": Nemačka će biti rekonstruisana, naizgled dovedena u pitanje nova granica sa Poljskom.
  • 8. 9. - Plebiscitom u Bugarskoj uvedena republika umesto monarhije (Narodna republika proglašena 15. 9.).
  • 18. 9. - Uhapšen nadbiskup Stepinac.
  • 24. 9. - Predsednik Truman dobio tajni Clifford-Elseyjev izveštaj: odnosi i sporazumi sa SSSR i kako ih Sovjeti krše - preporučeno "obuzdavanje i ograničavanje" njihovog uticaja (→ Containment).
  • 25. 9. - Bugarski ministar odbrane Damjan Velčev iz stranke "Zveno" smenjen pod sumnjom da je imao veze sa Dražom Mihailovićem[4].
  • 26. 9. - Zatvorena američka čitaonica u Beogradu - opet otvorena u decembru ali uz ograničen opseg informacija.
  • 26. 9. - Grčki kralj Đorđe II se vratio u zemlju.
  • 28. 9. - Mirovna konferencija u Parizu: odluka o stvaranju Slobodne Teritorije Trsta (ili 10. 10.?).
  • 29. 9. - Prva utakmica fudbalske reprezentacije Jugoslavije u zemlji: Jugoslavija - Čehoslovačka 4:2 na nedovršenom stadionu JNA u Beogradu[3].
  • 29. 9. - 29. 10. - U Beogradu održana izložba "Slikarstvo i vajarstvo naroda Jugoslavije XIX i XX veka", kasnije i u Zagrebu i Ljubljani, kao i u istočnim zemljama do 1948.[5].

Oktobar/Listopad

Novembar/Studeni

  • 1. 11. - Karol Vojtila postao je kaplan.
  • 6. 11. - Apel masovnim organizacijama u Jugoslaviji za prikupljanje pomoći Albaniji, koju su krajem oktobra pogodile velike poplave.
  • 7. 11. - Nakon 190 dana završena prva savezna radna akcija omladine na gradnji željezničke pruge Brčko-Banovići, duge 190 km. U akciji učestvovalo oko 70.000 osoba iz cijele zemlje i 2.000 iz inostranstva.
  • 9. 11. - Sarajevska opera započela svoju umjetničku djelatnost svečanom premijerom "Prodana nevjesta" Bedricha Smetane.
  • 10. 11. - Izbori za Ustavotvorni sabor NR Hrvatske.
  • 12. 11. - U Indoneziji primirje između nacionalista i holandske armije.
  • 12-13. 11. - Incident u Krfskom kanalu (3. deo): Britanci čiste mine u albanskim teritorijalnim vodama.

Decembar/Prosinac

  • 3. 12. - Mijo Kerošević, kasnije proglašen za narodnog heroja, poginuo kod Bijeljine u poteri za četničkim odmetnicima.
  • 4. 12. - Usvojen novi bugarski ustav.
  • 5. 12. - U FNRJ donesen Zakon o nacionalizaciji privatnih privrednih preduzeća, i to saveznog i republičkog značaja (mnoga su već pod sekvestrom), celokupno bankarstvo, spoljna trgovina i unutrašnja trgovina na veliko, kao i sva preduzeća saobraćaja i sredstava za vezu.
  • 8. 12. - Sveslovenski kongres u Beogradu.
  • 11. 12. - Generalna skupština Ujedinjenih nacija osnovala UNICEF, Međunarodni fond Ujedinjenih nacija za pomoć deci u zemljama razorenim ratom.
  • 12. 12. - Rezolucijom Generalne skupštine, UN prekidaju odnose sa Frankovom Španijom.
  • 15. 12. - Iranske snage ušle u Mahabad, čime je pala samoproglašena kurdska republika; takođe povraćen i iranski Azerbejdžan.
  • 19. 12. - Grčki građanski rat: Rezolucija 15 SB UN: ustanovljena Istražna komisija koja će ispitivati povrede grčke granice prema Albaniji, Jugoslaviji i Bugarskoj (Grčka optužuje Jugoslaviju za "agresiju" i pomaganje "revolucionarnih bandi").
  • 22. 12. - Konferencija američkih mafijaških bosova počinje u Havani.
  • prosinac - U Vijetnamu, nakon neuspješnih pregovora, otvoreni je rat počeo.
  • 25. 12. - U Moskvi proradio nuklearni reaktor F-1, prvi u Evropi koji je postigao samoodrživu lančanu reakciju.
  • 26. 12. - Otvoren kazino i hotel Flamingo Las Vegas (Bugsy Siegelova ideja).
  • 31. 12. - Predsednik SAD Hari Truman formalno proglasio kraj Drugog svetskog rata (Proclamation 2714).

Datum nepoznat

1946. u temama

Rođenja

Januar/Siječanj

Februar/Veljača

Mart/Ožujak

April/Travanj

Maj/Svibanj

Jun/Juni/Lipanj

Jul/Juli/Srpanj

Avgust/August/Kolovoz

Septembar/Rujan

Oktobar/Listopad

Novembar/Studeni

Decembar/Studeni

Kroz godinu

Smrti

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1946.

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

April/Travanj – Jun/Lipanj

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

Kroz godinu

Nobelove nagrade

Reference

  1. T. Jakovina, Američki komunistički saveznik, p. 203
  2. Jakovina, p. 207
  3. 3.0 3.1 Milan Bajec, Ivan Dolničar, 1981, str. 99
  4. Return to Diversity, A Political History of East Central Europe Since World War II - Joseph Rothschild & Nancy M. Wingfield, p. 116
  5. Milan Bajec, Ivan Dolničar, 1981. 114
  6. Milan Bajec, Ivan Dolničar, 1981, str. 96

Literatura

  • Milan Bajec, Ivan Dolničar (1981). Jugoslavija 1941-1981, Beograd: Eksport pres.
The article is a derivative under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License. A link to the original article can be found here and attribution parties here. By using this site, you agree to the Terms of Use. Gpedia Ⓡ is a registered trademark of the Cyberajah Pty Ltd.