พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา

ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 4
พระองค์เจ้าชั้นเอก
พระองค์เจ้าโสณบัณฑิต.jpg
องคมนตรี[1][2][3]
ดำรงตำแหน่ง7 พฤษภาคม พ.ศ. 2430
รัฐมนตรีสภา[4]
ดำรงตำแหน่ง24 มกราคม พ.ศ. 2437
ชายาหม่อมเอม โสณกุล ณ อยุธยา(สกุลเดิม: กุณฑลจินดา)
พระราชบุตร13 พระองค์
ราชวงศ์ราชวงศ์จักรี
พระราชบิดาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระมารดาท้าววรจันทร์ (เจ้าจอมมารดาวาด ในรัชกาลที่ 4)
ประสูติ1 เมษายน พ.ศ. 2406
สิ้นพระชนม์28 ตุลาคม พ.ศ. 2456 (50 ปี)

มหาเสวกเอก[5] นายพันเอก[6] พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา มีพระนามเดิมว่า พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าโสณบัณฑิต เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 62 ของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ประสูติแต่ท้าววรจันทร์ (เจ้าจอมมารดาวาด) ซึ่งท้าววรจันทร์ (เจ้าจอมมารดาวาด) เป็นธิดานายสมบุญ งามสมบัติ กับท้าวปฏิบัติบิณฑทาน (ถ้วย)

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดาประสูติเมื่อวันพุธ เดือน 5 ขึ้น 13 ค่ำ ปีกุนเบญจศก จ.ศ. 1225 ตรงกับวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2406 พระองค์ทรงเป็นต้นราชสกุลโสณกุล

พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าโสณบัณฑิต ทรงเริ่มรับราชการเป็น ราชองครักษ์ พร้อมกับรับพระราชทานพระยศเป็น พันตรี เมื่อวันจันทร์ เดือนแปด ขึ้นห้าค่ำ ปีมะแม เบญจศก จุลศักราช ๑๒๔๕ ตรงกับ พ.ศ. 2426 ต่อมาในวันจันทร์ เดือนสิบ แรมสิบสองค่ำ ปีระกาสัปตศก จุลศักราช ๑๒๔๗ ตรงกับปี พ.ศ. 2428 โปรดเกล้าฯ ให้เป็นราชเลขานุการส่วนพระองค์ฝ่ายต่างประเทศ [7] ต่อมา ใน พ.ศ. 2434 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาขึ้นเป็นพระองค์เจ้าต่างกรมมีพระนามตามจารึกในพระสุพรรณบัฏว่า พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิธาดา[8] และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เลื่อนกรมขึ้นเป็น พระเจ้าน้องยาเธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา[9] เมื่อ พ.ศ. 2443 ทรงดำรงตำแหน่ง ข้าหลวงต่างพระเนตรพระกรรณ มณฑลพายัพ รับผิดชอบจัดการป้องกันหัวเมืองชายแดนด้านตะวันตกของเชียงใหม่ เสนาบดีกระทรวงโยธาธิการ เสนาบดีกระทรวงมุรธาธร และองคมนตรี

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา เดิมประทับอยู่ที่วังปากคลองตลาด บ้านเดิมของเจ้าจอมมารดาวาด ใกล้ปากคลองตลาด ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้สร้างวังตลาดน้อย ที่ถนนเจริญกรุงใกล้กับสะพานเหล็กล่าง จึงทรงย้ายไปประทับที่วังตลาดน้อยตลอดพระชนม์ชีพ และสิ้นพระชนม์ในรัชกาลที่ 6 เมื่อวันอังคาร เดือน 11 แรม 14 ค่ำ ปีฉลูเบญจศก จ.ศ. 1175 ตรงกับวันที่ 28 ตุลาคม พ.ศ. 2456 พระชันษาได้ 50 ปี มีพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพเมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2457 ณ พระเมรุ วัดราชาธิวาส[10]

พระโอรสและพระธิดา

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา ทรงเป็นต้นราชสกุลโสณกุล มีหม่อมท่านเดียว คือ หม่อมเอม (สกุลเดิม: กุณฑลจินดา) ธิดาหลวงวรศักดาพิศาล (ตาล กุณฑลจินดา) โดยมีพระโอรสธิดา 13 พระองค์ เป็นชาย 8 พระองค์ และหญิง 5 พระองค์

นอกจากนี้ในปี พ.ศ. 2443 ขณะประทับที่นครเชียงใหม่ ได้ทรงสู่ขอเจ้าข่ายแก้ว ณ เชียงใหม่ ธิดาเจ้าทักษิณนิเกตน์ (หนานมหายศ ณ เชียงใหม่) ไปเป็นหม่อมในพระองค์ แต่ในภายหลังได้ทรงหย่ากัน

พระรูป พระนาม หม่อมมารดา ประสูติ สิ้นพระชนม์/สิ้นชีพิตักษัย คู่สมรส
หม่อมเจ้าประวาศสวัสดี.JPG 1. หม่อมเจ้าหญิงประวาศสวัสดี หม่อมเอม 25 ธันวาคม 2426 11 ธันวาคม 2445 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช
พระองค์เจ้าธานีนิวัต.jpg 2. หม่อมเจ้าธานีนิวัต
(พ.ศ. 2465 : พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าธานีนิวัต
พ.ศ. 2493 : กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร) (ท่านชายใหญ่)
หม่อมเอม 7 พฤศจิกายน 2428 8 กันยายน 2517 หม่อมประยูร (สุขุม)
หม่อมเจ้าฉัตรมงคล.JPG 3. หม่อมเจ้าฉัตรมงคล (ท่านชายกลาง)[11] หม่อมเอม 9 มกราคม 2429 18 กุมภาพันธ์ 2507 หม่อมราชวงศ์หญิงวิศิษฐ์ศรี (หัสดินทร)
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าหญิงจุไรรัตนศิริมาน
หม่อมเจ้าสุมนมาลย์.JPG 4. หม่อมเจ้าหญิงสุมนมาลย์ หม่อมเอม 14 เมษายน 2431 21 กุมภาพันธ์ 2482 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช
Emblem of the House of Chakri.svg 5. หม่อมเจ้าวารเฉลิมฉัตร (ท่านชายเล็ก) หม่อมเอม พฤศจิกายน 2432 21 กันยายน 2434
Emblem of the House of Chakri.svg 6. หม่อมเจ้าหญิงนักขัตดารา หม่อมเอม 15 พฤษภาคม 2434 23 ธันวาคม 2435
หม่อมเจ้ารัชฎาภิเศก.JPG 7. หม่อมเจ้ารัชฎาภิเศก หม่อมเอม 16 กุมภาพันธ์ 2435 5 กันยายน 2492 หม่อมเจ้าหญิงพิมพ์รำไพ (รพีพัฒน์)
หม่อมเจ้าสิบพันพารเสนอ.JPG 8. หม่อมเจ้าหญิงสิบพันพารเสนอ หม่อมเอม 30 ธันวาคม 2437 9 กุมภาพันธ์ 2528
หม่อมเจ้าเสมอภาค.JPG 9. หม่อมเจ้าหญิงเสมอภาค หม่อมเอม 7 มีนาคม 2438 26 มีนาคม 2522
Emblem of the House of Chakri.svg 10. หม่อมเจ้าชาย (ไม่ปรากฏพระนาม) หม่อมเอม 7 มิถุนายน 2440 8 มิถุนายน 2440
Emblem of the House of Chakri.svg 11. หม่อมเจ้าทวีธาภิเศก หม่อมเอม 7 กันยายน 2441 29 พฤศจิกายน 2474
หม่อมเจ้ามุรธาภิเศก.JPG 12. หม่อมเจ้ามุรธาภิเศก (ท่านชายจิ๋ว) หม่อมเอม 1 พฤษภาคม 2445 31 พฤษภาคม 2526 หม่อมเจ้าหญิงกัลยางค์สมบัติ (กิติยากร)
หม่อมเจ้าอภิสิตสมาคม.JPG 13. หม่อมเจ้าหญิงอภิสิตสมาคม หม่อมเอม 30 กรกฎาคม 2446 15 พฤษภาคม 2528

พระยศและตำแหน่ง

  • พ.ศ. 2426 พันตรี[12]
  • พ.ศ. 2426 ราชองครักษ์

พระเกียรติยศ

พระอิสริยยศ

  • พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าโสณบัณฑิต (1 เมษายน พ.ศ. 2406 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411)
  • พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าโสณบัณฑิต (1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 - 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2434)
  • พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิธาดา (7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2434 - 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2443)
  • พระเจ้าน้องยาเธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา (25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2443 - 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453)
  • พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา (23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 - ปัจจุบัน)
ธรรมเนียมพระยศของ
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา
Male Royalty's Standard of Thailand.svg
ธงประจำพระอิสริยยศ
การทูลใต้ฝ่าพระบาท
การแทนตนข้าพระพุทธเจ้า
การขานรับพ่ะย่ะค่ะ/เพคะ

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ

อ้างอิง

  1. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2430/006/45.PDF
  2. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2430/006/47.PDF
  3. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2453/D/2273_1.PDF
  4. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2437/044/367.PDF
  5. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2455/D/1397_1.PDF
  6. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2436/041/454.PDF
  7. ประกาศตั้งสิเกรตารีหลวง
  8. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศตั้งกรมพระองค์เจ้าโสณบัณฑิตย์, เล่ม 8, ตอน 45, 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2434, เล่ม 408
  9. ราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศ เลื่อนกรมแลตั้งกรมพระองค์เจ้า เจ้าพระยา, เล่ม 17, ตอน 35, 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2443, หน้า 481
  10. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเพลิงพระศพและศพที่พระเมรุวัดราชาธิวาส พุทธศักราช ๒๔๕๗ เล่ม 31, ตอน ๐ ง, 21 มิถุนายน พ.ศ. 2457, หน้า 658
  11. พระราชนิพนธ์ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก กรมศิลปากรตรวจสอบชำระใหม่ : อนุสรณ์พระราชทานเพลิงศพหม่อมเจ้าฉัตรมงคล โสณกุล
  12. พระราชทานสัญญาบัตร (หน้า ๓๑๓)
  13. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2434/045/408.PDF
  14. ราชกิจจานุเบกษา, ถวายบังคมพระบรมรูปและพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๑๐, ตอน ๓๔, ๑๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๑๘๙๓, หน้า ๓๖๗
  15. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2435/040/348.PDF
  16. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2429/046/385_1.PDF
  17. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2427/063/548.PDF
  18. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2427/062/541_1.PDF
  19. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2436/037/403.PDF
  20. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2436/041/454.PDF
  21. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๔, เล่ม ๒๑, ตอน ๓๒, ๖ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๔๗, หน้า ๕๖๔
  22. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2441/026/283.PDF
  23. "พระราชทานพระบรมราชานุญาตเครื่องราชอิสริยาภรณ์รุสเซีย" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 8 (ตอน 46): หน้า 414. 7 กุมภาพันธ์ 2434. สืบค้นเมื่อ 23 มิถุนายน 2562.
  24. "พระราชทานพระบรมราชานุญาตเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 11 (ตอน 35): หน้า 272. 25 พฤศจิกายน 2438. สืบค้นเมื่อ 23 มิถุนายน 2562.
The article is a derivative under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License. A link to the original article can be found here and attribution parties here. By using this site, you agree to the Terms of Use. Gpedia Ⓡ is a registered trademark of the Cyberajah Pty Ltd.