ราชวงศ์ตองอู

ราชวงศ์ตองอู
တောင်ငူခေတ်
จักรวรรดิ
ค.ศ. 1510–ค.ศ. 1752
 

 

 

แผนที่จักรวรรดิตองอูช่วงรุ่งเรืองสูงสุด (1580)
เมืองหลวง ตองอู (1510–39)
หงสาวดี (1539–99)
อังวะ (1599–1613)
หงสาวดี (1613–35)
อังวะ (1635–1752)
ภาษา ทางการ
ภาษาพม่า
ศาสนา ทางการ
พุทธศาสนาเถรวาท
รัฐบาล ราชาธิปไตย
พระมหากษัตริย์
 -  ค.ศ. 1530–50 พระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้
 -  ค.ศ. 1550–81 พระเจ้าบุเรงนอง
 -  ค.ศ. 1605–28 พระเจ้าอโนเพตลุน
 -  ค.ศ. 1629–48 พระเจ้าทาลุน
 -  ค.ศ. 1733–52 พระเจ้ามหาธรรมราชาธิบดี
สภานิติบัญญัติ รัฐสภาแห่งสหภาพ
ประวัติศาสตร์
 -  ก่อตั้งราชวงศ์ ค.ศ. 1485
 -  เอกราชจากอังวะ 16 ตุลาคม ค.ศ. 1510
 -  เริ่มจักรวรรดิตองอู ค.ศ. 1510 – ค.ศ. 1599
 -  ฟื้นฟูจักรวรรดิตองอู ค.ศ. 1599 – ค.ศ. 1752
 -  ราชวงศ์ล่มสลาย 23 มีนาคม ค.ศ. 1752
พื้นที่
 -  ค.ศ. 1580 1,550,000 ตร.กม. (598,458 ตารางไมล์)
 -  ค.ศ. 1650 750,000 ตร.กม. (289,577 ตารางไมล์)
ประชากร
 -  ค.ศ. 1580 ประมาณการ 6,000,000 
     ความหนาแน่น 3.9 คน/ตร.กม.  (10 คน/ตารางไมล์)
 -  ค.ศ. 1650 ประมาณการ 3,000,000 
     ความหนาแน่น 4 คน/ตร.กม.  (10.4 คน/ตารางไมล์)
สกุลเงิน จัต
ก่อนหน้า
ถัดไป
อาณาจักรอังวะ
อาณาจักรหงสาวดี
รัฐฉาน
ล้านนา
สยาม
ล้านช้าง
มณีปุระ
ราชวงศ์คองบอง
สยาม
ล้านช้าง
มณีปุระ
ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ
บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของ
ชุดบทความประวัติศาสตร์พม่า
WikiProject Burma (Myanmar) peacock.svg
ประวัติศาสตร์พม่ายุคต้น
นครรัฐปยู
(ประมาณ พ.ศ. 443 – ประมาณ พ.ศ. 1383)
อาณาจักรมอญ
(พศว. 14 – 16, พศว. 18 – 21, พศว. 23)
อาณาจักรพุกาม
(พ.ศ. 1392 – 1830, อาณาจักรยุคที่ 1)
อาณาจักรอังวะ (พ.ศ. 1907 – 2098)
อาณาจักรมเยาะอู (พ.ศ. 1977 – 2327)
ราชวงศ์ตองอู
(พ.ศ. 2029 – 2295, อาณาจักรยุคที่ 2)
ราชวงศ์คองบอง
(พ.ศ. 2295 – 2428, อาณาจักรยุคที่ 3)
สงครามพม่า-อังกฤษครั้งที่หนึ่ง (พ.ศ. 2367 – 2369)
สงครามพม่า-อังกฤษครั้งที่สอง ( พ.ศ. 2395)
สงครามพม่า-อังกฤษครั้งที่สาม (พ.ศ. 2428)
พม่าของอังกฤษ
(พ.ศ. 2367 – พ.ศ. 2485, พ.ศ. 2485 – 2491)
อาระกันของอังกฤษ (พ.ศ. 2367 – 2395)
ตะนาวศรีของอังกฤษ (พ.ศ. 2367 – 2395)
พม่าตอนล่างของอังกฤษ (พ.ศ. 2395 – 2429)
พม่าตอนบนของอังกฤษ (พ.ศ. 2428 – 2429)
การยึดครองพม่าของญี่ปุ่น (พ.ศ. 2485 – 2488)
ขบวนการชาตินิยมในพม่า (หลัง พ.ศ. 2429)
บามอว์
ออง ซาน
ยุคประชาธิปไตย (พ.ศ. 2491 - 2505)
อู นุ และอู ถั่น
รัฐบาลทหารครั้งที่ 1 (พ.ศ. 2505 – 2532)
เน วิน
การก่อการปฎิวัติ 8888 (พ.ศ. 2531)
ออง ซาน ซูจี
รัฐบาลทหารครั้งที่ 2 (พ.ศ. 2532 – 2554)
การปฏิวัติผ้ากาสาวพัสตร์ (พ.ศ. 2550)
พายุหมุนนาร์กิส (พ.ศ. 2551)
ความขัดแย้งภายในพม่า
เหตุจลาจลในรัฐยะไข่ พ.ศ. 2555
[แก้ไขแม่แบบนี้]

ราชวงศ์ตองอู (อังกฤษ: Toungoo Dynasty; พม่า: တောင်ငူခေတ်, [tàuɴŋù kʰɪʔ]) ราชวงศ์ที่ 2 ในประวัติศาสตร์พม่า ภายหลังจากราชวงศ์พุกาม ราชวงศ์แรกล่มสลายลงจากการรุกรานของชาวมองโกลโดยกุบไลข่าน

พระเจ้าเมงจีโย ได้รวบรวมชาวพม่าที่หลงเหลืออยู่อย่างกระจัดกระจาย โดยสถาปนาเมืองตองอูขึ้นเป็นราชธานี เพราะเป็นเมืองที่อยู่ในขุนเขาซึ่งเป็นปราการที่เข้มแข็ง ตองอูเข้มแข็งขึ้นมารัชสมัยของ พระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ พระโอรสของพระองค์ที่ขึ้นครองราชย์ต่อมา โดยได้แผ่อาณาเขตของอาณาจักรขยายไปรอบด้าน เช่น แปร, พะสิม อังวะ, ยะไข่ และที่สำคัญที่สุดคือ หงสาวดี อันเป็นอาณาจักรเดิมของมอญ ซึ่งเป็นศัตรูที่สำคัญของพม่า

ยุคสมัยของพระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ได้ครอบคลุมอาณาจักรพม่าทั้งตอนบนและตอนล่างลุ่มน้ำอิระวดี อีกทั้งได้บุคลากรที่สำคัญ เช่น มหาอุปราชาบุเรงนอง, เมงเยสีหตู ร่วมกันสร้างอาณาจักรให้ยิ่งใหญ่ เข้มแข็ง และได้ย้ายเมืองหลวงจากตองอูมายังหงสาวดี

ภายหลังการสิ้นพระชนม์ของพระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ เมืองต่าง ๆ ที่เคยขึ้นต่ออาณาจักร ก็แข็งเมืองไม่ยอมขึ้นตรงต่อไป มีกบฏเกิดขึ้นมากมาย มหาอุปราชาบุเรงนองต้องใช้เวลาปราบปรามอยู่ราวอีก 2-3 ปี จึงจะได้ปราบดาภิเษกขึ้นเป็นกษัตริย์

ในรัชสมัยของพระเจ้าบุเรงนอง ได้แผ่อาณาเขตของอาณาจักรตองอู ให้กว้างขวางยิ่งขึ้นโดยครอบคลุมตั้งแต่ลุ่มน้ำอิระวดี ลุ่มน้ำเจ้าพระยา ไปจรดถึงลุ่มน้ำโขงในลาว มีเมืองเป็นประเทศราชต่าง ๆ มากมาย เช่น เชียงใหม่, ฉาน, อยุธยา, ล้านช้าง, กัมพุช เป็นต้น จนได้การขนานพระนามว่าเป็น "พระเจ้าชนะสิบทิศ"

แต่ภายหลังการสิ้นพระชนม์ของพระเจ้าบุเรงนอง ศูนย์กลางอำนาจของอาณาจักรถูกสั่นคลอน เนื่องจากการปกครองอย่างแข็งกร้าว ไร้ไมตรีของพระเจ้านันทบุเรง พระราชโอรสของพระองค์ เมืองที่เคยขึ้นเป็นประเทศราชต่าง ๆ ต่างแข็งเมืองและได้ประกาศอิสรภาพ ทำสงครามรบพุ่งกันตลอดมา เช่น แปร, อังวะ, อยุธยา เป็นต้น ในที่สุดเมืองทั้งหลายเหล่านี้ก็แตกแยกกระจัดกระจายออกไป

และภายหลังการสิ้นพระชนม์ของพระเจ้านันทบุเรง ราชวงศ์ตองอูก็ยังได้สืบราชสมบัติต่อมา แต่ไม่มีกษัตริย์พระองค์ใดที่เข้มแข็งพอที่จะก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำกอบกู้อาณาจักรขึ้นมา แม้นจะมีความพยายามจากพระเจ้าอโนเพตลุน ราชนัดดาของพระเจ้าบุเรงนอง ซึ่งเรียกกันว่า "ยุคนยองยาน" (Nyaungyan Dynasty) แต่ก็สำเร็จเพียงชั่วระยะเวลาสั้น ๆ หลังจากยุคนี้แล้ว มอญสามารถตั้งตัวได้และขึ้นมาเป็นใหญ่แทน ก่อนที่ทางพม่าจะสถาปนาศูนย์กลางอำนาจขึ้นมาอีกครั้งในสมัยพระเจ้าอลองพญา

ในทางวิชาการ นักประวัติศาสตร์ได้แบ่งราชวงศ์ตองอูไว้เป็น 2 ยุค คือ ราชวงศ์ตองอูตอนต้น กินระยะเวลาตั้งแต่ พ.ศ. 2029 - พ.ศ. 2142 คือตั้งแต่รัชสมัยพระเจ้าเมงจีโยจนถึงพระเจ้านันทบุเรง และราชวงศ์ตองอูตอนปลายหรือยุคหลัง ตั้งแต่ พ.ศ. 2140 - พ.ศ. 2295 ตั้งแต่รัชสมัยพระเจ้านยองยานจนถึงการสถาปนาอำนาจขึ้นมาของพระเจ้าอลองพญา

ลำดับกษัตริย์ในราชวงศ์ตองอู[1]

ลำดับที่ พระฉายาลักษณ์ พระนาม ระยะเวลาในราชสมบัติ
1 No image.png พระเจ้าเมงจีโย พ.ศ. 2029 - 2074
2 Tabinshwehti Nat.jpg พระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ พ.ศ. 2074 - 2094
3 Bayinnaung.JPG พระเจ้าบุเรงนอง พ.ศ. 2094 - 2124
4 No image.png พระเจ้านันทบุเรง พ.ศ. 2124 - 2142
5 No image.png พระเจ้านยองยาน พ.ศ. 2142 - 2148
6 No image.png พระเจ้าอโนเพตลุน พ.ศ. 2148 - 2171
7 No image.png พระเจ้ามินแยไดกปา พ.ศ. 2171 - 2172
8 No image.png พระเจ้าทาลุน พ.ศ. 2172 - 2191
9 No image.png พระเจ้าพินดาเล พ.ศ. 2191 - 2204
10 No image.png พระเจ้าปเย พ.ศ. 2204 - 2215
11 No image.png พระเจ้านราวาระ พ.ศ. 2215 - 2216
12 No image.png พระเจ้ามังกะยอดิน พ.ศ. 2216 - 2241
13 No image.png พระเจ้าสเน่ห์มิน พ.ศ. 2241 - 2257
14 No image.png พระเจ้าทนินกันเว พ.ศ. 2257 - 2276
15 No image.png พระเจ้ามหาธรรมราชาธิบดี พ.ศ. 2276 - 2295

อ้างอิง

  • Victor B. Lieberman, "Burmese Administrative Cycles: Anarchy and Conquest, c. 1580–1760", Princeton University Press, 1984.
The article is a derivative under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License. A link to the original article can be found here and attribution parties here. By using this site, you agree to the Terms of Use. Gpedia Ⓡ is a registered trademark of the Cyberajah Pty Ltd.