สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์

ไบยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ
กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์
หม่อม 7 ท่าน
พระบิดา พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระมารดา เจ้าจอมมารดาทรัพย์
ราชวงศ์ จักรี
พระบุตร 8 พระองค์
ประสูติ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2355 [1]
สิ้นพระชนม์ 29 เมษายน พ.ศ. 2382 (26 ปี)

สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์[2] (10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2355 - 29 เมษายน พ.ศ. 2382) ต้นราชสกุลศิริวงศ์ เป็นสมเด็จพระชนกในสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี (สมเด็จพระบรมราชชนนีในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว)

สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ เดิมมีพระนามว่า พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าศิริวงศ์ เป็นพระราชโอรสลำดับที่ 6 ในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว และลำดับที่ 1 ในเจ้าจอมมารดาทรัพย์ พระสนมเอก ธิดาพระอักษรสมบัติ (ทับ) กับผ่อง ณ พัทลุง ประสูติเมื่อวันอังคารที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2355 มีพระขนิษฐาร่วมเจ้าจอมมารดาหนึ่งพระองค์ คือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาสุดารัตนราชประยูร

พระโอรสและพระธิดา

กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ มีพระโอรส พระธิดา รวม 9 พระองค์ คือ[3][4][5][6]

  1. หม่อมเจ้ามงคล (24 มิ.ย. 2377 - 11 ส.ค. 2404) ประสูติแต่หม่อมแพ ทรงได้รับสถาปนาเลื่อนพระยศเป็นพระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามงคลเลิศ ในรัชกาลที่ 4 (พ.ศ. 2396)
  2. หม่อมเจ้ารำเพย (สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี) (17 ก.ค. 2377 - 9 ก.ย. 2404) ประสูติแต่หม่อมน้อย ศิริวงศ์ ณ อยุธยา ทรงได้รับสถาปนา เลื่อนพระยศเป็น สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี ในรัชกาลที่ 4
  3. หม่อมเจ้าชมชื่น (พ.ศ. 2377 - 28 ต.ค. 2436) ประสูติแต่หม่อมงิ้ว ทรงได้รับสถาปนาเลื่อนพระยศเป็น พระประพันธวงษ์เธอ พระองค์เจ้าชมชื่น ในรัชกาลที่ 5 (พ.ศ. 2418) ภายหลังรัชกาลที่ 5 ทรงเปลี่ยนคำนำหน้าเป็น พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชมชื่น
  4. หม่อมเจ้าพื้นพงศ์ (พ.ศ. 2378 - 17 ก.ค. 2435) ประสูติแต่หม่อมจาด ทรงได้รับสถาปนาเลื่อนพระยศเป็น พระประพันธวงษ์เธอ พระองค์เจ้าพื้นพงศ์ประยุรวงศ์สนิท ในรัชกาลที่ 5 (พ.ศ. 2413) ภายหลังรัชกาลที่ 5 ทรงเปลี่ยนคำนำหน้าเป็น พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพื้นพงศ์ประยุรวงศ์สนิท
  5. หม่อมเจ้าประสงค์สรร ประสูติแต่หม่อมแสง (พ.ศ. 2380 - 30 ส.ค. 2456)
  6. หม่อมเจ้าสารพัดเพ็ชร์ ประสูติแต่หม่อมน้อย ภมรมนตรี (ภายหลังกรมหมื่นมาตยาพิทักษ์สิ้นพระชนม์แล้ว หม่อมน้อยได้ไปเป็นนางห้ามในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนราชสีหวิกรม จึงเป็นหม่อมน้อย ชุมสาย ณ อยุธยา) (? - 2 ต.ค. 2443)
  7. หม่อมเจ้าแฉ่ ประสูติแต่หม่อมกิม (9 พ.ค. 2381 - 22 มิ.ย. 2457) ทรงได้รับสถาปนาเลื่อนพระยศเป็นพระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพรรณราย
  8. หม่อมเจ้าฉายเฉิด (พระนามเดิม หม่อมเจ้าขาว รัชกาลที่ 4 พระราชทานนามใหม่ว่า ฉายเฉิด) (? - 25 เม.ย. 2439) ประสูติแต่หม่อมเชย ศิริวงศ์ ณ อยุธยา ทรงได้รับสถาปนาเลื่อนพระยศเป็น พระประพันธวงษ์เธอ พระองค์เจ้าฉายเฉิด ในรัชกาลที่ 5 (พ.ศ. 2418) ภายหลังรัชกาลที่ 5 ทรงเปลี่ยนคำนำหน้าเป็น พระสัมพันธวงศ์เธอ กรมหมื่นนฤบาลมุขมาตย์
  9. หม่อมเจ้าประเสริฐศักดิ์ (พระนามเดิม หม่อมเจ้าชายดำ) (? - 17 พ.ย. 2424) ประสูติแต่หม่อมน้อย ภมรมนตรี (ภายหลังกรมหมื่นมาตยาพิทักษ์สิ้นพระชนม์แล้ว หม่อมน้อยได้ไปเป็นนางห้ามในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนราชสีหวิกรม จึงเป็นหม่อมน้อย ชุมสาย ณ อยุธยา) ทรงได้รับสถาปนาเลื่อนพระยศเป็น พระประพันธวงษ์เธอ พระองค์เจ้าประเสริฐศักดิ์ ในรัชกาลที่ 5 (พ.ศ. 2412) ภายหลังรัชกาลที่ 5 ได้เปลี่ยนคำนำหน้าเป็น พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประเสริฐศักดิ์

สิ้นพระชนม์

กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ สิ้นพระชนม์ในรัชกาลที่ 3 เมื่อวันเสาร์เดือน 7 ขึ้น 5 ค่ำ ปีกุน [7]ตรงกับวันที่ 29 เมษายน พ.ศ. 2382 พระชันษา 26 ปี พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาพระอัฐิขึ้นเป็น สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ[8] (สมเด็จตา) เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติแด่พระชนกในสมเด็จพระบรมราชชนนี

อ้างอิง

  1. ธำรงศักดิ์ อายุวัฒนะ. ราชสกุลจักรีวงศ์ และราชสกุลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช. กรุงเทพ : สำนักพิมพ์บรรณกิจ, พิมพ์ครั้งที่ 3 พ.ศ. 2544. 490 หน้า. หน้า หน้าที่. ISBN 974-222-648-2
  2. พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว. พระราชพิธีสิบสองเดือน. กรุงเทพฯ : พิมพ์ครั้งที่ 21, รัตนชัยการพิมพ์, 2552. 296 หน้า. หน้า 26. ISBN 978-974-417-594-6
  3. ศุภวัฒย์ เกษมศรี, พลตรี หม่อมราชวงศ์, และรัชนี ทรัพย์วิจิตร. พระอนุวงศ์ชั้นหม่อมเจ้าในพระราชวงศ์จักรี. กรุงเทพ : สำนักพิมพ์บรรณกิจ, พิมพ์ครั้งที่ 3 พ.ศ. 2549. 360 หน้า. หน้า หน้าที่. ISBN 974-221-818-8
  4. จุลลดา ภักดีภูมินทร์, 'พระสัมพันธวงศ์เธอ', สกุลไทย, ฉบับที่ 2421, ปีที่ 47, ประจำวันอังคารที่ 13 มีนาคม 2544
  5. จุลลดา ภักดีภูมินทร์, สถาปนาคำนำพระนาม, สกุลไทย, ฉบับที่ 2448, ปีที่ 47, ประจำวันอังคารที่ 18 กันยายน 2544
  6. จุลลดา ภักดีภูมินทร์, เล่าเรื่องมอญ, สกุลไทย, ฉบับที่ 2486, ปีที่ 48, ประจำวันอังคารที่ 11 มิถุนายน 2545
  7. กิตติพงษ์ วิโรจน์ธรรมากูร. ย้อนรอยราชสกุลวงศ์ "วังหลวง". กรุงเทพ : สำนักพิมพ์ดอกหญ้า, พิมพ์ครั้งที่ 4 พ.ศ. 2549. 304 หน้า. หน้า หน้าที่. ISBN 974-941-205-2
  8. สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร. ราชสกุลวงศ์. พิมพ์ครั้งที่ 14, กรุงเทพฯ : สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, 2554. 296 หน้า. หน้า 38. ISBN 978-974-417-594-6
The article is a derivative under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License. A link to the original article can be found here and attribution parties here. By using this site, you agree to the Terms of Use. Gpedia Ⓡ is a registered trademark of the Cyberajah Pty Ltd.