Membrana

O termo membrana, do latín membrāna, -ae, 'película', 'pel', 'codia', inicialmente referíase a calquera envoltura delgada e flexíbel que rodease calquera corpo. Un segundo sentido académico, por analoxía co grego ὑμήν hymén, 'membrana', é o dunha fina capa de material brando que separa dous ambientes, máis ou menos porosos e permeábeis.

A palabra úsase con significados particulares en diferentes disciplinas:

• En anatomía membrana é o nome que se dá aos tecidos de estrutura aplanada, que os organismos usan para abrazaren e conteren certos órganos, ou para conter ou secretar certos líquidos, por exemplo,
  • a membrana basal, capa celular de sostemento, de espesor variábel, que se encontra na base dos tecidos epiteliais,
  • a membrana interósea do antebrazo, membrana fibrosa que une o óso radio co cúbito, que lle dá estabilidade ao antebrazo, repartindo e distribuíndo as forzas entre os dous ósos e que divide o antebrazo nun compartimento anterior e outro posterior, e que ademais serve de inserción para algúns músculos,
  • a membrana de Reissner ou membrana vestibular, unha membrana situada dentro da cóclea, no oído interno, que separa a scala media da scala vestibuli e. xunto coa membrana basilar crea un compartimento dentro da cóclea que contén endolinfa, a cal é importante para o funcionamento do órgano de Corti,
  • a antedita membrana basilar, membrana situada entre a rampla media ou coclear e a rampla timpánica do oído interno, onde se asenta o órgano de Corti,
  • as membranas aponeuróticas,
  • as membranas sinoviais,
  • as mucosas, ou membranas mucosas, membranas húmidas que revisten unha cavidade fisiolóxica que ten contacto co exterior,
  • as serosas ou membranas serosas.
• En bioloxía celular,
  • a membrana lipídica ou bicapa lipídica, unha membrana delgada constituída por dúas capas de lípidos (e outras moléculas, xa que as membranas celulares son membranas lipoproteicas),
  • a membrana nuclear ou envoltura nuclear, envoltura membranosa que rodea o núcleo das células eucariotas, onde se encerra o material xenético, formada por dúas membranas superpostas (membranas nuclear interna e externa) separadas por un espazo intermembrana,
  • a membrana ondulante, película citoplasmática que, nalgúns protozoos, une o flaxelo co resto da célula,
  • a membrana plasmática, estrutura laminar que envolve o citoplasma de todas e cada unha das células; ademais, as membranas dos orgánulos celulares das células eucariotas teñen unha estrutura similar. Ás veces tamén se chama membrana celular, aínda que este termo é equívoco, pois foi empregado inicialmente tanto para referirse á membrana plasmática como á parede celular, conceptos moi diferentes,
  • a membrana tilacoidal, membrana situada dentro dos cloroplastos que encerra o tilacoide, lugar onde teñen lugar as reaccións da fase luminosa da fotosíntese.
• en botánica,
  • a membrana basal, estrutura membranosa do perístoma, na que adoitan encontrarse os dentes periestomáticos,
  • a membrana poral, finísima membrana que cobre o poro xerminal do gran de pole.
• En electroacústica,
  • a membrana é a parte dun transdutor electroacústico adaptada para que entre en vibración facilmente baixo o efecto dunha presión acústica, ou que pode xerar, ao vibrar, unha onda sonora. Véxase altofalante e micrófono.
• En física (e en bioloxía, química e ciencias da saúde):
  • Unha membrana é unha lámina de material poroso que, colocada entre dous fluídos, permite que ao seu través se realicen intercambios entre os mesmos; poden ser:
    • membrana permeábel ou permeable, a que deixa pasar o disolvente e os produtos que este leva en solución,
    • membrana semipermeábel ou semipermeable, a que permite só o paso do disolvente, pero non o das substancias que este leva en solución; é de grande importancia nos fenómenos de difusión osmótica.
• En tecnoloxía, e desde un punto de vista estrutural,
  • unha membrana elástica é un elemento resistente bidimensional caracterizado por ter unha rixidez flexional nula ou moi baixa e traballar en cada punto segundo tensións mecánicas paralelas ao plano tanxente a dita membrana.
• En zooloxía,
  • a membrana articular, nos artrópodos, fina membrana elástica que mantén unidos os artellos e permite o movemento relativo entre eles.
  • a membrana braquióstega, en ictioloxía, membrana sostida polos raios braquióstegos que completan ventralmente a cámara branquial,
  • a membrana interdixital, membrana de pel que une as dedas, nas aves nadadoras, nos réptiles de hábitos acuáticos, como os crocodilos e nos anfibios,
  • a membrana nictitante, ou "terceira pálpebra", pálpebra accesoria transparente ou translúcida, situada no globo ocular por debaixo das pálpebras principais dalgúns animais (certas aves, e tamén réptiles, anfibios e peixes, especialmente tiburóns), e que serve para protexer e limpar o ollo,
  • a membrana peritrófica, en entomoloxía, unha secreción que se forma a expensas do intestino medio e que envolve o bolo alimenticio,
  • as membranas embrionarias e fetais, estruturas de aspecto membranoso que revisten o embrión dalgúns vertebrados. Son tres,
    • o corion,
    • o amnio (membrana amniótica),
    • o alantoide,
  • o hime tamén recibe o nome de membrana himenal.