Kra
Asụsụ Kra ( /k r ɑː / KRAH ; nke a makwaara dị ka asụsụ Geyang ma ọ bụ Kadai ) bụ ngalaba nke ezinụlọ asụsụ Kra–Dai a na-asụ na ndịda China ( Guizhou, Guangxi, Yunnan ) na n'ebe ugwu Vietnam ( Hà Giang Province ).
Aha
Aha Kra sitere na okwu *kra C "mmadụ" dị ka Ostapirat rụgharịrị (2000), nke pụtara n'asụsụ Kra dị iche iche dị ka kra, ka, fa or ha . Benedict (1942) ji okwu Kadai mee ihe maka asụsụ Kra na Hlai agbakọtara ọnụ na okwu Kra-Dai bụ nke Ostapirat (2000) tụpụtara.
Ebu ụzọ mata alaka Kra dị ka otu asụsụ jikọtara ọnụ site na Liang (1990), onye kpọrọ ya asụsụ Geyang仡央. Geyang仡央 bụ portmanteau nke mkpụrụokwu mbụ nke Ge - na Gelao na syllable ikpeazụ nke - yang na Buyang . Ostapirat (2000) chepụtara aha Kra na bụ okwu ndị ọkà mmụta na-abụghị China na-ejikarị, ebe Geyang bụ aha a na-eji ugbu a na China .
Ihe ọ pụtara
Ọtụtụ asụsụ Kra-Dai nwere ụyọkọ consonant pụrụ iche na mpaghara na okwu sesquisyllabic ma ọ bụ disyllabic, ebe asụsụ Kra–Dai ndị ọzọ na-enwekarị naanị otu nkeji okwu. Sagart (2004) ejirila dissyllables dị na Buyang kwadoro echiche na asụsụ Kra-Dai bụ otu n'ime ezinụlọ Austronesia . N'adịghị ka asụsụ Tai na Kam-Sui, ọtụtụ asụsụ Kra, gụnyere Gelao na Buyang, echekwala usoro ọnụọgụ proto-Kra-Dai. Naanị ngalaba Kra-Dai ọzọ na-echekwa nke a bụ Hlai . Ọtụtụ asụsụ Kra–Dai ndị ọzọ nakweere ọnụọgụgụ ndị China ihe karịrị 1000 afọ gara aga.
Dị ka Jerold A. Edmondson siri kwupụta, asụsụ Kra nwere okwu n'ịrụ ọrụ igwe, ọrụ aka na ọrụ ugbo na-akwadoghị n'asụsụ Kra–Dai ọzọ. Nke a na-egosi na ndị obodo Kra nwere ike mepụtala ma ọ bụ gbazite ọtụtụ ihe ọhụrụ teknụzụ na-adabereghị na ndị Tai na Kam-Sui.
Nrụgharị
Weera Ostapirat (2000) arụgharịrị asụsụ Proto-Kra a .
Nhazi
Myirịta gbasara mmụọ na-egosi na asụsụ Kra kacha nso na ngalaba Kam–Sui nke ezinụlọ. Enwere ihe dị ka asụsụ iri na abụọ nke Kra, dabere ka esi akọwapụta asụsụ na olumba. Gelao, nke nwere ihe dị ka ndị na-asụ asụsụ 8,000 na China sitere na agbụrụ dị ihe dị ka 500,000, ma mejupụtara ma ọ dịkarịa ala ụdị asụsụ anọ na-enweghị nghọta, gụnyere Telue (White Gelao), Hagei (Blue ma ọ bụ Green Gelao), Vandu (Red Gelao), A'ou (Red Gelao), na Gelao (Chile).
Ostapirat (2000)
Nhazi nke ime n'okpuru sitere na Weera Ostapirat (2000), onye kewara alaka Kra n'ime alaka Eastern na Western.Templeeti:CladeDịka Jerold Edmondson (2002) siri kwuo, Laha nwere oke nchekwa ịnọ na Western Kra, were ya ka ọ bụrụ ngalaba nke ya. Otú ọ dị, Edmondson (2011) mesịrị gbanwee ọnọdụ ya, na-atụle Laha ka ọ bụrụ njikọ chiri anya na Paha .
Ethnologue na-ezighi ezi gụnyere asụsụ Hlai Cun nke Hainan na Kra; Ostapirat ma ọ bụ Edmondson akwadoghị nke a.
Hsiu (2014)
Nhazi nke Hsiu (2014) nke asụsụ Kra, dabere na nyocha phylogenetic computational yana Edmondson's (2011) nke mbụ nyocha Kra, ka enyere n'okpuru ebe a, dịka ekwuru na Norquest (2021). [1]
Substrata
Andrew Hsiu (2013, 2017) na-akọ na Hezhang Buyi, asụsụ dị iche iche, moribund Northern Tai nke ndị mmadụ ise na-asụ na Dazhai 大寨, Fuchu Township 辅处乡, Hezhang County赫章县, Guizhou, China, nwere Kra substra .
Maza, asụsụ Lolo–Burmese a na-asụ na Mengmei 孟梅, Mpaghara Funing, Yunnan, bụkwa ihe ama ama maka inwe substratum Qabiao (Hsiu 2014:68-69).
Dị ka Li Jinfang (1999) siri kwuo, ndị Yang Zhuang nke ndịda ọdịda anyanwụ Guangxi nwere ike ịbụ ndị na-asụ Kra nke gbanwere na Zhuang .
Ọnụọgụ igwe mmadụ
Asụsụ Kra na-enwe mkpokọta ihe dịka puku iri abụọ na abụọ na-asụ. Na Vietnam, ndị Kra na-achị bụ ndị Cờ Lao, La Chí, La Ha na Pu Péo . Na China, naanị Gelao (Cờ Lao) nwere ọkwa gọọmentị. A na-ekewa ndị Kra ndị ọzọ dị ka Zhuang, Buyi, Yi, na Han .
"Ebe a na-ekpo ọkụ" maka asụsụ Kra gụnyere: n'ime China, ọtụtụ n'ebe ọdịda anyanwụ Guizhou, obodo ọkwa ọkwa nke Baise na ọdịda anyanwụ Guangxi, na Wenshan Zhuang na Miao Autonomous Prefecture na ndịda ọwụwa anyanwụ Yunnan ; yana mpaghara ugwu Vietnam nke Hà Giang . Nkesa a na-aga n'akụkụ mpaghara ugwu ọwụwa anyanwụ-ndịda ọdịda anyanwụ, na-etolite ihe Jerold A. Edmondson kpọrọ "ụzọ asụsụ."
Ọtụtụ asụsụ bụ ihe a na-ahụkarị n'etiti ndị na-asụ asụsụ Kra. Dịka ọmụmaatụ, ọtụtụ Buyang nwekwara ike ịsụ Zhuang .
- Western
- Lachi (拉基, La Chi) - 10,300 (7,863 na Vietnam na 1990; 2,500 na Maguan County, Yunnan, China na 1995)
- Gelao (仡佬, Cờ Lao) - 7,900 (a na-asụ na Guizhou, Longlin dị iche iche nke obodo kwụụrụ onwe ya na Guangxi, na ugwu Vietnam)
- Laha (拉哈, La Ha) - 1,400 (nke a ma ama na Vietnam; asụsụ Kra dị n'ebe ọdịda anyanwụ nke ukwuu)
- Eastern
- Ụyọkọ olumba Buyang布央 – 2,000
- Paha巴哈 (a na-ewere asụsụ dị iche site n'aka Ostapirat; a na-asụ na Yangliancun 央连村, Diyu Township, Guangnan County广南县, Yunnan )
- Langjia 郎架 (nke a na-ekwu na Langjia, Funing County, Yunnan n'akụkụ oke Guangxi )
- Ecun 峨村 (nke a na-ekwu na Ecun, Funing County, Yunnan n'akụkụ oke Guangxi)
- Yalang 雅郎 (Yalhong; a na-asụ na Rongtun 荣屯, Napo County, Guangxi)
- Qabiao (Pubiao 普标, Pu Péo) - 700
- En (Nùng Vên; a na-asụ na ugwu Vietnam) – 250
- Ụyọkọ olumba Buyang布央 – 2,000
Ọnụọgụ
| Language | One | Two | Three | Four | Five | Six | Seven | Eight | Nine | Ten |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| (Proto-Austronesian) | *isa | *duSa | *telu | *Sepat | *lima | *enem | *pitu | *walu | *Siwa | *sa-puluq |
| Proto-Kra | *tʂəm C | *sa A | *tu A | *pə A | *r-ma A | *x-nəm A | *t-ru A | *m-ru A | *s-ɣwa B | *pwlot D |
| Buyang, Baha | tɕam45 | θa322 | tu322 | pa322 | m̥a33 | nam31 | ðu33 | mu31 | dʱa33 | pʷat55 |
| Buyang, Ecun | pi53 | θa24 | tu24 | pa24 | ma44 | nam24 | tu44 | ma0 ðu44 | va55 | put55 |
| Buyang, Langjia | am35 | ɕa54 | tu54 | pa54 | ma312 | nam54 | ðu312 | ma0 ðu312 | va11 | put55 |
| Buyang, Yerong | ɔm55 | θau53 | taːi53 | po53 | mo43 | naːm53 | təu31 | ɬəu43 | vo55 | pɔt55 |
| En (Nung Ven) | ʔam332 | θa243 | tu243 | pa33 | ma243 | nəm243 | ʔam332 tu243 | me332 ru33 | wa54 | θət33 |
| Qabiao | tɕia33 | ɕe53 | tau53 | pe53 | ma33 | ma33 nam35 | ma33 tu53 | ma33 ʐɯ33 | ma33 ɕia31 | pət31 |
| Laha, Wet | tɕɐm31 | sa343 | tu343 | pɑ343 | mɑ33 | dɐm343 | tʰo343 | ma33 hu33 | so33 wa24 | pɤt23 |
| Laha, Dry | cạm6 | śa5 | tợw3 | pa3 | ha6 | hôk4 | cêt4 | pet4 | kạw6 | śêp4 |
| Lachi | tɕa33 | su11 | te11 | pu11 | m̩11 | ȵiã11 | te24 | ŋuɛ11 | liu24 | pɛ11 |
| Gelao, Bigong | sɿ55 təɯ33 | səɯ31 təɯ33 | tɔ31 | pɔ31 | mɔ31 | nai31 | tʰɔ31 | ʑɔ31 | ʑɔu31 | hui13 |
| Gelao, Moji | tsɿ53 | səu31 | ta31 | pu31 | mlau31 | tɕʰau31 | xei31 | xe31 | kəu31 | tsʰei53 |
| Gelao, Puding | se55 | so55 | tua55 | pu45 | mu53 | naŋ53 | ɕi33 | vra53 | su33 | paɯ33 |
| Gelao, Pudi | sɪ55 | səɯ42 | tji42 | pau42 | mau31 | mjaŋ31 | te42 | ɣe31 | sau13 | ɕye13 |
| Gelao, Red | tsə44 | se33 | tua44 | pu44 | maŋ44 | ɬoŋ44 | te44 | wu35 | ʂe35 | la51 kwe44 |
| Gelao, White | tsɿ33 | sɯn35 | tau55 | pu55 | mlən35 | tɕʰau55 | hi55 | ɕiau55 | ku55 | tɕʰiu33 |
| Gelao, Sanchong | ʂɿ43 | ʂa45 | tau45 | pu45 | mei21 | ȵaŋ21 | tʂau45 | ʑau21 | ʂo43 | sɿ43 pie43 |
| Gelao, Wanzi | si33 | su33 | ta33 | pu33 | mpu44 | nan33 | ɕi24 | vla44 | səɯ24 | pe24 |
| Mulao | tsɿ53 | ɬu24 | ta24 | pʰu24 | mu31 | ȵe31 | sau31 | ɣau31 | so24 | ve53 |
| Gelao, Heijiaoyan | sɿ44 | sɑ44 | tuu44 | pu44 | - | - | - | - | - | - |
| Gelao, Jianshan[3] | ʐɤ42 | sw42 | tuɑ42 | pu44 | - | - | - | - | - | - |
| Gelao, Banliwan[3] | i53 | ɑ53 | ɑ53 muŋ53 | ɑŋ44 | - | - | - | - | - | - |
| Gelao, Zunyi[3] | 失 (shi) | 沙 (sha) | 刀 (dao) | 波 (bo) | 媒 (mei) | 娘召 (niangshao) | 召 (shao) | 饶 (rao) | 署 (shu) | 失不 (shibu) |
| Gelao, Renhuai[3] | 思 (shi) | 沙 (sha) | 刀 (dao) | 波 (bo) | 差 (cha) | 良 (liang) | - | 绕 (rao) | 素 (su) | 死比 (sibi) |
Ihe ndetu
mmụọ na-egosi na asụsụ Kra kacha nso na ngalaba Kam–Sui nke ezinụlọ. Enwere ihe dị ka asụsụ iri na abụọ nke Kra, dabere ka esi akọwapụta asụsụ na olumba. Gelao, nke nwere ihe dị ka ndị na-asụ asụsụ 8,000 na China sitere na agbụrụ dị ihe dị ka 500,000, ma mejupụtara ma ọ dịkarịa ala ụdị asụsụ anọ na-enweghị nghọta, gụnyere Telue (White Gelao), Hagei (Blue ma ọ bụ Green Gelao), Vandu (Red Gelao), A'ou (Red Gelao), na Gelao (Chile).
- ↑ Norquest (2021). "Classification of (Tai-)Kadai/Kra-Dai languages", The Languages and Linguistics of Mainland Southeast Asia. De Gruyter, 225–246. DOI:10.1515/9783110558142-013. ISBN 9783110558142.
- ↑ Archived copy. Archived from the original on 2014-04-21. Retrieved on 2011-10-23.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Cite warning:
<ref>tag with nameZunyizhicannot be previewed because it is defined outside the current section or not defined at all.
Ọgụgụ ọzọ
- Ostapirat, Weera (2000). " Proto-Kra ". Asụsụ asụsụ nke Mpaghara Tibeto-Burman 23 (1): 1-251
- Edmondson, Jerold A. (2002). Asụsụ Laha na ọnọdụ ya na Proto-Kra .
- Sagart, Laurent. (2004) The elu phylogeny nke Austronesian na ọnọdụ nke Tai-Kadai . Ọgụgụ asụsụ Oceanic 43,2: 411-444.
Njikọ mpụga
- Edepụtara mkpụrụokwu Kra sitere na ebe nchekwa okwu okwu Austronesian
- Nrụgharị Proto-Kra sitere na ọdụ data ntọala okwu Austronesian
- Ebe nchekwa data nke okwu ndị bụ isi n'asụsụ Kra dị iche iche na Starling