Volubilis

Stanowisko archeologiczne w Volubilis^[a]

Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Ruiny bazyliki i kapitolu
Państwo	Maroko
Typ	kulturowy
Spełniane kryterium	II, III, IV, VI
Numer ref.	836
Region[b]	Kraje arabskie
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę	1997 na 21. sesji
Położenie na mapie Maroka Volubilis
34°04′26″N 5°33′15″W/34,073889 -5,554167
Multimedia w Wikimedia Commons
↑ Oficjalna nazwa wpisana na listę UNESCO ↑ Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

Volubilis (arab. وليلي Walili) – miasto starożytne w zachodniej Mauretanii. Obecnie stanowisko archeologiczne w północnym Maroku, na przedmieściu Meknes (Ksar Faraoun), z zachowanym kompleksem ruin rzymskiego miasta – stolicy prowincji Mauretania Tingitana. W 1997 r. wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO^[1].

• III wiek p.n.e. – pierwsze ślady osadnictwa w postaci punicko-mauretańskiej osady obronnej
• II wiek p.n.e. – przekształcenie osady w obwarowane miejsce handlowe
• 25 p.n.e.–23 n.e. – umocnienie murów przez numidyjskiego króla Jubę II
• 40–285 – największy rozkwit miasta jako siedziby rzymskiego namiestnika. Zostały zbudowane m.in. bazylika, forum, kapitol, łuk Karakalli. Rozbudowa murów miejskich, które w 169 n.e. osiągnęły łączną długość 2500 metrów
• W kolejnych stuleciach miasto pod rządami Arabów rozwijało się nieprzerwanie aż do XVIII wieku, kiedy sułtan Mulaj Ismail wykorzystał zachowane tu marmury do budowy Meknes.

Na terenie dotychczasowych wykopalisk widoczne są ruiny kapitolu (świątyni państwowego kultu trójcy bóstw naczelnych), dużej trójnawowej bazyliki i łaźni przy forum oraz ciąg głównej ulicy (decumanus maximus) z trójprzelotową bramą i triumfalnym łukiem cesarza Karakalli. W dalszych częściach rzymskiego miasta ocalały resztki świątyni Saturna, drugich term, siedziby władz – tzw. pałacu cesarza Gordiana i zabudowań olejarni, gdzie wytłaczano przeznaczoną do handlu oliwę. Zachowały się również pozostałości murów obronnych z trzema bramami miejskimi oraz wielu okazałych domów patrycjuszowskich. W ich pomieszczeniach odsłonięto liczne rzymskie mozaiki. Odnaleziono też liczne inne obiekty, w tym rzeźby z brązu, przedstawiające m.in. portretowe popiersia Katona i króla Juby II^[2].

Volubilis

• Encyklopedia sztuki starożytnej. Europa – Azja – Afryka – Ameryka.. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1974, s. 437
• Simone Rambaldi: Volubilis. W Zaginione miasta starożytnego świata (red. nauk. M.T. Guaitoli, S. Rambaldi). Warszawa: Warbud S.A., 2003, ISBN 83-912168-8-8, s. 138-143
• Mark Ellingham i in.: Maroko. Przewodnik Pascala. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2006, s. 236-239, ISBN 83-7304-573-2
• Wielka Historia Świata. T. 11. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 23–25, ISBN 83-7425-366-5